کوچ دادن زنبور عسل
کوچ دادن زنبور عسل و قوانین آن
بایستی اقرار کرد که کشور ما با وجود داشتن حدود ۵/۱ میلیون کندو، به علت خشکی هوا و کمی باران(به استثنای استان­های شمالی) و در نتیجه فقدان گیاهان عسل­خیز وحشی و با توجه به وسعتش استعداد مناسبی در زنبورداری ندارد. ولی درمقابل این ضعف دارای ویژگی جالبی هم هست و آن متفاوت بودن آب­ و هوا در مناطق مختلف می­باشد. به طوری که در هر یک از فصل­های سال نقاطی مناسب برای زنبورداری در آن وجود دارد. حتی استان­های گرم جنوبی کرانه­ های خلیج فارس و دریای عمان هم در زمستان مستعد این کارند. با کوچ دادن کندوها در زمان­های مختلف به نقاط مناسب می­توان از آن استفاده فراوان برد. اصل بر این است که این نقاط از لحاظ استعداد عسل­ دهی باید از مدت­ها قبل شناخته شده باشند. زنبوردار ابدی تقویمی برای کوچ و یا کوچ­های سالیانه­ اش ترتیب دادن و آن را در دفترچه­ ای که به همین منظور تهیه می­کند یادداشت کرده باشد. به طوری که از قبل برایش معلوم باشد که تقریباً در چه فصلی کندوهایش را به چه نقطه­ای از کشور باید کوچ دهد. این کوچ­ها باید به نقاطی انجام گیرند که از لحاظ گل و گیاه غنی باشند. چون خوش آب و هوا بودن منطقه به تنهایی جالب نیست و مسئله­ ای را برای زنبورها حل نمی­کند.
اگر قرار باشد که از کندوها محصول عسل خوبی برداشت کرد باید اجباراً آنها را از منطقه­ ای که گل­دهی آن پایان یافته به نقطه ­ای دیگر که غرق گل است کوچ داد. از آن­جایی که در تمام نقاط ایران مدت گل­دهی هر منطقه کوتاه است اغلب باید به مهاجرت تن داد که با وجود خرج و زحمت­هایی که به وجود می­آورد حتماً به زحماتش می­ارزد.
هرگاه کندوها را تمام سال در یک نقطه ثابت نگه داشته و کوچ ندهند در صورت مساعد بودن هوای منطقه نباید از هر کندو بیش از ۷ الی ۸ کیلو عسل در سال انتظار داشت. در صورت نامساعد و یا حتی کم­ مساعد بودن محیط، اغلب جمعیت­ها تلف می­گردند. حال آنکه در صورت کوچ دادن­های اقتصادی محصول سالیانه ­ی هر کندو می­تواند به راحتی از ۵۰ کیلو هم بیشتر باشد. (مقصود از کوچ دادن­های اقتصادی انتقال کندوها به نقاط پرگل و گیاه است نه مناطق خوش آبو هوا).
در کشور ما زمان کوچ دادن به مناطق مختلف با یکدیگر فرق می­کنند و گل­های شهددهنده­ ای که در طول سال در اختیار جمعیت­ها قرار می­گیرند نیز بسیار متفاوتند، به طور خیلی کلی و اجمالی معمولاً در شمال کندوها را پس از پایان گل­دهی درختان میوه یعنی نیمه­ ی دوم فروردین ماه به باغ­های مرکبات کوچ می­دهند. (در جنوب یعنی در دزفول، میناب، جیرفت، کازرون، وغیره و.. مرکبات در اسفند ماه گل می­دهند.) از آن­جا به جنگل برای بهره­برداری از گل­های درختان جنگلی که گل می­دهند و سپس به نقاطی که شبدر وحشی و یا اهلی دارند و در آخر به ارتفاعات زیاد کوهستان­ها و کنار آویشن­ها انتقال داده و در نهایت به نقطه­ ی اولیه­ ای که جمعیت­ها زمستان را در آن­جا می­گذارنند برمی­گردانند.
مثل بالا تنها یک نمونه ­ی کلی برای کوچ دادن است و به هیچ­وجه برای همه­ ی نقاط کشور وسیع ما صادق نیست. تنها به این دلیل آورده شده که زنبوردار دلایل و هدف­های کوچ دادن را نشان دهیم.
در کوچ دادن­ها قوانینی وجود دارند که باید قبل از کوچ، هنگام حمل و نقل و پس از کوچ رعایت شوند، این قوانین عبارتند از:
  • یک ورزیش از و یا چند روز قبل از کوچ، کندوها را کنترل کنیم که ظرفیت قاب­هایشان کامل باشد. یعنی کندوهایی که جای ۱۰ قاب را دارد، بایستی حتماً ۱۰ قاب داخلش آویزان باشد. اگر تعداد قاب­های موجود در کندو تنها ۷ عدد باشد، سه قاب با شان­های بافته شده و یا سرانجام حتی قاب خالی در آن آویزان کرد و تعداد را به ۱۰ عدد رساند تا هنگام حمل و نقل قاب­ها در داخل کندو به این طرف و آن طرف نلغزند و زنبورهای داخل کندو کشته نشوند.
  • شعاع پرواز زنبورها حدود ۴ کیلومتر است. بنابراین همیشه محلی که کندو از آنجا کوچ داده می­شوند تا محلی که به آنجا انتقال می­یابند به خط مستقیم بیش از ۸ کیلومتر(بهتر آن که ۱۰ کیلومتر) فاصله داشته باشند. در غیر این صورت معمولاً تعداد زیادی از زنبورهای کوچ داده شده به محل اول برگشته و چون در آن­جا کندویی وجود ندارد تلف می­گردند.
  • زمان بستن سوراخ­های پرواز، عصر پس از تاریک شدن هوا و یا بهتر از آن صبح خیلی زود(سحر) و قبل از سپیده می­باشد. زیرا تنها در تاریکی شب است که تمام زنبورها در داخل کندوهایشان می­باشند.
  • هنگام بستن سوراخ­های پرواز از کوبیدن میخ با چکش به کندو باید احتراز کرد تا زنبورها ناراحت نشده و از کندو خارج نشوند و کار را برای زنبوردار مشکل نکنند، سعی شود به جای میخ از پونز استفاده شود. کندوها باید با دقت زیاد و خوب بسته­ بندی گردند.
  • وقتی که کندوها داخل کامیون برده می­شوند، در حین حمل و نقل سرانجام هنگام پیاده کردن آنها، نهایت آرامی و نرمش لازم است تا همسایه­ ها و عابرین از نیش خوردن در امان بمانند.
  • پس از گذاشتن همه­ ی کندوها در محل تازه، حدود یک ساعت آنها را باید به حال خودشان گذاشت تا ناراحتی­های تکان­های بین راه را کمی فراموش کنند و به حال نسبتاً عادی برگردند. آن­گاه سوراخ­های پروز را باز حدود ۶ ساعت بعد نیز باید با یک کنترل سریع قاب­های کج شده داخل کندوها مرتب شوند.
  • پس از ۵ روز کندوها را دقیق کنترل کرده و دقت کنید که ملکه­ اشان را هنگام کوچ از دست نداده باشند. برای این کار هرگاه ملکه به چشم دیده نشد داخل شان­ها را با دقت نگاه کنید، اگر تخم در آنها دیده شد ملکه زنده و فعال است. اما اگر دیده نشد ممکن است جمعیت بی­ملکه شده باشد. بنابراین یکی دو روز بعد همین کندو را با دقت بیشتری کنترل کنید، ملکه و یا لااقل تخم و لارو آن را به چشم خواهید دید و در صورت بی­ ملکه بودن هرچه زودتر یک ملکه­ ی بارور شده و به آن اضافه کنید و یا لااقل یک قاب لاروهای خیلی جوان و تخم از کندوی دیگر برداشته، داخل آن آویزان کنید تا جمعیت خودش بتواند ملکه­ ای برای خود تولید کند و از مرگ حتمی نجات یابد.
عضویت در خبرنامه دریافت هفتگی اخبار
دنبال کنید