پرورش ملکه زنبور عسل
پرورش ملکه زنبور عسل
آنچه در این مقاله آمده اساس پرورش ملکه در همه­ ی ایستگاه­های تولید ملکه جهان است.البته کتاب­های زیادی به زبان­های مختلف در این باره نوشته شده. ولی تقریباً در همه ­ی آنها اصول همین است که در این مقاله نوشته شده و گاهی هر یک به منظور تسهیل در کار چیزهایی بر آن افزوده و یا از آن کاسته ­اند.
یک کلنی زنبورعسل بدون داشتن ملکه امکان فعالیت ندارد و کلنی موفق و خوب، کلنی است که ملکه­ ی خوب داشته باشد. خصوصیات ژنتیکی ملکه تعیین کننده کیفیت یک کلنی است. خصوصیات مهمی مثل باروری،جمعیتی، میزان تولیدعسل، جمع­آوری کرده گل، مقاومت به آفات و بیماری­ها، رفتار، رنگ، تمایل به تولید بچه کندو،شان­سازی، غارتگری، زمستان­گذرانی و بسیاری دیگر از این خصوصیات از طریق ملکه به اعضای کلنی منتقل می­شود. داشتن ملکه­ های جوان، بارور و با خصوصیات ژنتیکی خوب، راندمان کلنی را افزایش خواهد داد. بدین لحاظ ملکه­ ی هر کندو باید هر دو سال یک بار عوض شود.
پرورش و تولید چنین ملکه­ هایی نیاز به اطلاعات و تجربیات کافی است. یکی از این روش­ها روش انتقال لارو زنبور کارگر به سلول­های طبیعی ملکه است. با ارائه این روش تحول بزرگی در پرورش ملکه صورت گرفت و پس از این بود که روش­های دیگری توسط متخصصین ارائه شد.
پرورش ملکه در کندو به طور طبیعی
این روش برای تولید ملکه به تعداد کم به کار می­رود لذا تمام زنبورداران (مبتدی و حرفه ­ای) می­توانند در صورت داشتن ملکه با نژاد خوب، ملکه­ های مورد نیاز خود را پرورش دهند.
برای پرورش ملکه به طور طبیعی ابتدا باید کلنی خوب داشته باشیم. چنین کلنی­ ای باید خصوصیات زیر را داشته باشد:
۱-تولید محصولات کلنی بالا باشد. ۲-کلنی باید آرام و کمتر نیش بزند. ۳-رشد کلنی در بهار سریع باشد ۴-زمستان­گذرانی خوبی داشته باشد. (با ذخیره کم زمستان را سپری کند) ۵-قدرت تخم­ریزی ملکه بالا، تخم­ریزی منظم و درصد خویشاوندی پایین باشد. ۶-مقاوم در برابر آفات و بیماری­ها ۷-عدم تمایل به بچه­ دهی ۸-شان سازی کلنی بالا باشد ۹- تمایل به غارتگری نداشته باشد.
توجه: رعایت تمامی اصول بالا مستلزم بررسی مطالعه دقیق کلنی­های شاهد، به مدت طولانی است که این کار عمدتاً توسط کارشناسان و متخصصین صورت می­گیرد. لذا زنبورداری که قصد تولید ملکه به تعداد کم را دارد تنها رعایت اصول ۱ و ۲ کافی است.
زنبوردار می­تواند تولید ملکه به روش طبیعی را به دو صورت انجام می­دهد: ۱-تولید ملکه با استفاده از سلول­های طبیعی ۲- پرورش ملکه تحت شرایط کنترل شده توسط زنبوردار.
  • تولید ملکه با استفاده از سلول­های طبیعی
بهترین زمان برای پرورش ملکه در هر منطقه بهار است. زمانی که بیشترین مقدار گل، شهد و گرده در محیط وجود دارد. همچنین بیشترین جمعیت کارگر جوان در این فصل تولید می­شود.
در حالت طبیعی زنبورها در داخل کندو در سه حالت سلول ملکه می­سازند و اقدام به پرورش آن می­کنند:
الف-دربهار و زمانی­که کلنی بچه­ کندو تولید می­کند.  ب-زمانی که ملکه­ ی کلنی پیر می­شود. ج-زمانی که ملکه کشته می­شود.
زمانی که ملکه کشته می­شود کندو مجبور به تولید ملکه اضطراری می­شود، لذا تعدادی از سلول­های کارگرها تغییر شکل یافته و آن را به سلول ملکه تبدیل می­کنند. البته ملکه­ای که در این حالت تولید می­شود، کیفیت خوبی ندارد.
معمولا! در حالت­های الف و ب زنبورها تعداد زیادی سلول ملکه در اطراف حاشیه­ ی شان­ها می­سازند و ملکه در آنها تخم­گذاری می­کند. اگر ملکه­ ی کندو از نژاد خوبی باشد، ملکه ­هایی که دراین سلول­ها پرورش می­یابند معمولاً دارای کیفیت خوبی هستند.
زمانی که سلول­های ملکه به طور طبیعی ساخته شدند آنها را از روی شان بریده و به کندوی بی ­ملکه منتقل می­کنند. برای این کار باید کلنی­های مناسبی را که از هر نظر دارای خصوصیات بهتری هستند انتخاب و ملکه­ ی آنها را گرفته و در قفس ملکه قرار داد و در کندوی دیگر نگهداری کرد. پس از چند روز در این کلنی­ها سلول­های طبیعی ملکه ساخته خواهند شد.
نکات مهم هنگام انتقال سلول ملکه
۱-سلول­هایی که از شان جدا می­شوند کاملاً سربسته باشند. ۲-سلول ملکه را با قسمتی از موم شان ببرید  تا به کف سلول ملکه آسیبی نرسد. ۳-هنگام انتقال سلول ملکه به کندوی گیرنده، آن را به شکل طبیعی در محل پرورش نوزادان مستقر کنید. یعنی؛ قاعده آن را به محل مورد نظر فرو کنید.
اگر هوا نسبتاً گرم بود. می­توان سلول ملکه را در زیر زهواره فوقانی قاب و روی شان مستقر کرد. پس از متولد شدن ملکه و گذراندن دوران بلوغ، جفت­گیری شروع و سپس تخم­ریزی خواهد کرد.
  • پرورش ملکه تحت شرایط کنترل شده توسط زنبوردار
ابتدا کندوهایی را که باید ملکه­­ ی آنها عوض شود مشخص کنیم . سپس آنها را یتیم (گرفتن ملکه از آنها) و همه ­ی قاب­هایی را که دارای تخم و لارو هستند از آن خارج و در کندوی دیگری قرار می­دهیم. آنگاه از کندوهای با خصوصیات خوب، یک قاب حاوی لاروهای بسیار جوان خارج و در کندوهای قبلی که یتیم شده قرار می­دهیم. زنبورهای این کلنی­ها اقدام به ساختن سلول­های ملکه خواهند کرد. پس از حدود ۲۰ تا ۲۲ روز دارای ملکه ­ی تخم­گذار خواهند شد. در این روش معمولاً لاروهای مسن­تر رابرای تبدیل به ملکه انتخاب می­کنند که در این صورت ملکه­ های حاصله از کیفیت خوبی برخوردار نخواهند بود.
تولید ملکه به روش مصنوعی
برای توسعه و گسترش زنبورداری، نیاز به تولید انبوه ملکه وجود دارد تا هر زمان که نیاز بود از آن استفاده شود. همان طور که می­دانیم در شرایط طبیعی تولید انبوه ملکه با خصوصیات ژنتیکی و فیزیکی خوب وجود ندارد، زیرا؛ امکان جفت­گیری ملکه با زنبورهای نر غیرمرغوب وجود دارد. پس نمی­توان اطمینان زیادی به کیفیت ملکه­ های تولیدی داشت. با توجه به این نکات نیاز به تولید ملکه خوب به شکل مصنوعی مورد نیاز قرار گرفت. لذا متخصصین اقدام به این عمل کردند تا نیاز زنبورداران به خوبی تامین شود.
نکات مهم برای تولید ملکه به روش مصنوعی
  • قبل از هر چیز انتخاب ملکه با نژاد خوب و متناسب با شرایط اقلیمی (آب و هوا میزان رطوبت و..) و راندمان بالا است.
  • انتخاب کلنی­های مادری (ملکه) و پدری (زنبورهای نر) باید از خلوص ژنتیکی لازم برخوردار باشد. وجه داشته باشید که کلنی­های پدری و مادری می­توانند و باید از یک نژاد باشند اما از گروه­های مختلف، تا باعث همخونی در نوزادان نشود. اگر ملنی­های پدری و مادری از دو نژاد مختلف باشد زنبورهای دورگه به وجود خواهد آمد.
  • داشتن کلنی­های بسیار قوی و بارور از نظر تولید ژله­­ ی سلطنتی و مراقبت از سلول­های ملکه.
  • تولید لاروهای جوان کمتر از ۳۶ ساعت سن که به خوبی تغذیه شده باشند.
  • آماده کردن سلول­های مصنوعی، از جنس موم یا پلاستیک به مقدار نیاز.
  • پیوند(منتقل) کردن لاروهای تولید شده به سلول­های مصنوعی ملکه با دقت زیاد.
  • بهترین سازمان­دهی برای داخل کندوهای شروع کننده و خاتمه دهنده­ ی سلول­های ملکه.
  • مراقبت لازم از سلول­های ساخته شده.
  • تامین کندوهای مناسب جهت جفت­گیری ملکه ­های باکره.
  • پرورش تعداد زیادی زنبور نر بالغ از نژاد مناسب و آمادگی آنها جهت جفت­گیری با ملکه­ های باکره، همچنین مراقبت از ملکه­ های بارور و استفاده صحیح از آنها.
با توجه به مطالب فوق، روش معمول پرورش ملکه به تعداد زیاد از طریق انتفال لاروهای جوان از سلولهای کارگر به سلول­های مصنوعی ملکه از پیش ساخته شده است. این عمل را در اصطلاح پیوند کردن می­گویند.
تهیه سلول­های مصنوعی ملکه
این سلول­ها معمولاً از موم خالص و عاری از سموم و یا پلاستیک ساخته می­شوند.
برای ساختن چنین سلول­هایی ابتدا قالب­ها معمولاً از جنس چوب و برحسب نیاز به تعداد مختلف ساخته می­شود. معمولاً قالب­های جمعی حاوی ۱۵ تا ۱۶ قالب تکی است. در هر مرحله، به همین تعداد سلول مومی ساخته می­شود. ضمناً  ممکن است چند قالب جمعی را به هم متصل کرد و در هر مرحله تعداد زیادتری سلول با آن ساخت. با استفاده از این قالب­ها سلول ملکه ساخته می­شود.
زهواره­ای چوبی به طول ۴۲ و عرض ۵/۲ و ضخامت ۱ سانتی­متررا به موم مذاب آغشته می­کنیم. سلول­های ساخته شده مومی را روی ان قرار می­دهیم و با قاشق مقداری موم مذاب دور آن می­ریزیم تا به زهواره متصل شود. سپس آن را در ظرف آب سرد وارد می­کنیم. با این کار سلول­ها مومی روی زهواره مستقر می­شوند که آن را در آب می­شوییم تا هیچ صابونی روی آن نماند. برای نگهداری زهواره آن را خشک و موم­های اضافی اطراف آن را می­تراشیم و ر محل مناسبی نگهداری می­کنیم. سلول­های مصنوعی پلاستیکی ملکه نیز با قالب­های مخصوص ساخته شده و در روی زهواره های چوبی حاوی لایه­ های موم قرار داده می­شوند.
تهیه لارو برای پیوند
اگر تولید ملکه کم باشد مثلاً بین چند عدد تا حدود ۱۰۰ عدد بهتر است از کلنی مادری که قبلاً آن را انتخاب کرده­ایم یک شان که حاوی لاروهای جوان است را خارج و زنبورهای آن را با برس جدا و به اتاق پیوند می­ آوریم. در اینجا از بین سلول­های شان، لاروهای کوچک و جوان را که در اطراف آنها ژله­ ی رویال بیشتری وجود دارد، انتخاب و به سلول­های مصنوعی ملکه منتقل می­کنیم . این روش معمولاً کند است اما چون تعداد کم است قابل اجرا است. برای تولید بیشتر لارو برای پیوند از روشهای زیر می­توان استفاده کرد:
الف)گذاشتن شان در کندوی مادری و سپس انتقال آن به کندو پرستار غذا دهنده
برای تخم­ریزی ملکه، در داخل کندوی مادری یک شان تیره رنگ و تمیز در محل استقرار نوزادان قرار می­دهیم. ملکه­ی مادر بلافاصله داخل سلول­های آن تخم­ریزی می­کند. پس از ۲۴ ساعت ان را به کندوی پرستار (غذادهنده) منتقل می­کنیم. این شان پس از ۳ روز از تخم­ریزی ملکه در آن (یعنی روز چهارم)، حاوی لاروهای هم­سن و جوان خواهد بود که خوب تعذیه شده و مناسب برای پیوند است.
ب) محبوس کردن ملکه­ ی مادر بر روی یک یا چند شان توسط شبکه مادر
ملکه­ ی کلنی مورد نظر  برای انتخاب لارو داخل شبکه محبوس کننده­ی ملکه قرار می­دهند.در این حالت زنبورهای کارگر به آسانی به داخل قفس حبس ملکه رفت­ و آمد می­کنند، ولی ملکه نمی­تواند از آن خارج شود. در مدت یک روز کامل، ملکه قاب را پر از تخم یک روزه می­کند.
روش محبوس کردن ملکه
یا قاب تیره رنگ در وسط کندویی استاندارد قرار می­دهیم. ۲ شبکه­ ی ملکه را در دو ظرف آنطوری می­گذاریم که فضاری دیگری نباشد و ملکه بر روی آن حبس شود. کلنی مادری را به این کندو منتقل و پس از حبس شدن ملکه در وسط و قرار دادن یک شان تیره رنگ در بین دو شبکه­ ی ملکه یک قاب گرده­ ی گل را نیز در مجاور قاب ملکه و در طرف دیگر شبکه قرار می­دهیم. بقیه فضاهای خالی را با شان­های خالی و یا شان­های زنبورهای در حال تولد پر می­کنیم. این کلنی را باید با شربت شکر ۵۰ درصد دایم تغذیه کرد. هر ۱ یا ۲ روز یک بار قابی که در اختیار ملکه بوده است و در آن تخم­ریزی کرده است را برداشته و در مجاور شبکه ­ی ملکه قرار میدهیم تا تخم­ها جدا شوند و قاب جدید در اختیار ملکه قرار داده می­شود.
به این ترتیب هر ۴ روز یک مرتبه یک قاب حاوی لاروهای هم­سن، جوان و کاملاً تغذیه شده برای پیوند کردن آماده شوند. باید توجه داشت که هر چند روز یک مرتبه شان­های خاول زنبورهای در حال تولد خالی شده و باید آنها را مجدداً تعویض کرد. همچنین در صورتی که شان گرده خالی شود آن را نیز باید با شان پر از گرده جایگزین کرد. روش­های دیگری غیر از روشهای فوق وجود دارد که مبنای آن محبوس کردن ملکه بر روی یک یا چند شان جهت تخم­ریزی است که در آن سلیقه­ های متفاوتی اعمال شده است.
اتاق پیوند
برای انجام دادن پیوند باید لاروهای کارگر زیر ۳۶ ساعت ترجیحتاً یکروزه با مقدار ژله­ ی مناسب انتخاب  به داخل سلول­های مصنوعی آماده شده و منتقل شوند. لاروهای یکروزه معمولاً ۵/۱ برابر تخم هستند وباید آنها را از سلول­های کارگر در قالب­های معمولی انتخاب و با کمک سوزن پیوند به داخل سلول­های مصنوعی منتقل کرد. اعمال فوق در اتاقی به نام اتاق پیوند صورت می­گیرد. این اتاق باید دارای نور کافی، رطوبت و حرارت مناسب باشد و در محلی نزدیک به کندوهای سازنده سلول ملکه قرار داشته باشد.
برای کنترل درجه­ ی حرارت اتاق پیوند از بخاری الکتریکی که دراری ترموستات است استفاده می­شود. درجه ­ی حرارت مناسب اتاق پیوند حدود ۲۳ تا ۳۰ درج ه­ی سانتی­گراد و رطوبت نسبی مناسب آن حدود ۵درصد می­باشد. رطوبت اتاق پیوند را از طریق گذاشتن آب روی حرارت و یا ریختن آب در کف اتاق پیوند می­تواند ایجاد کرد.
با هر گونه لامپی که حرارت زیادی تولید نکند می­توان نور اتاق را تامین کرد و نور چراغ­های فلورسنت بهترین نوع آن است. لامپ باید طوری قرار گیرد که نور مستقیماً به داخل سلول­های شان بتابد.
شان باید از زاویه ۳۰ درجه به طرف شخص پیوند کننده قرار گیرد. گاهی از ذره­بین­های مخصوص برای رویت بهتر لاروها استفاده می­شود.
سوزن پیوند
سوزن پیوند وسیله­ ای است که توسط آن لارو را از ته سلول­های کارگر برداشته و به داخل سلول­های مصنوعی ملکه منتقل می­کند. دو نوع سوزن پیوند وجود دارد. یکی سوزن پیوند مستقیم و دیگری سوزن پیوند اتوماتیک.
نوع اول میله­ ی مسی نازکی است به طول ۱۵ سانتی­متر و قطر ۲ میلی­متر که انتهای آن پهن و خمیده شده و دارای زبانک کوچکی است. نوع دوم دستگاهی است که زبانک آن به کمک فنری داخل و خارج می­شود و به طور اتوماتیک عمل می­کند. با تمرین کافی با هر دو نوع سوزن می­توان مهارت لازم را جهت انتقال لارو کسب کرد.
پیوند کردن
این روش «پیوند خشک» نامیده می­شود و به این ترتیب که سوزن پیوند از کناره دیواره­ ی سلول کارگر به داخل آن برده می­شود و زبانک سوزن را به زیر لارو و ژله می­برند و بدون فشار به ته سلول لارو را همراه با ژله داخل سلول مصنوعی قرار می­دهند، بدون این که ماده ­ای در ته سلول مصنوعی ملکه داشته باشد. یعنی اینکه مستقیماً لارو همراه با ژله­ ی زیر آن، منتقل می­شود. اما این روش مستلزم مهارت زیاد است. افراد مبتدی بهتر است با قطره­ای از ژله­ ی رویال و یا آب مقطر، کف سلول­های مصنوعی ملکه را بپوشانند تا ضمن سهولت تخلیه لارو به داخل آن، از خشک شدن و از دست رفتن آب بدن لارو جلوگیری شود.
ژله ­ی رویال را می­توان از سلول­های طبیعی ملکه جمع­آوری کرد و یا سلول­های مصنوعی را به طور خشک پیوند و در روزهای سوم و چهارم بعد از پیوند لارو آن را خارج و ژله­ ی موجود در آن ها را در شیشه­ ی کوچکی جمع ­آوری و در یخچال نگهداری کرد.
توجه: تمام وسایل پیوند قبل از شروع به کار باید کاملاً تمیز و با الکل ضدعفونی شوند.
موفقیت پیوند و تولد ملکه
برای موفق شدن پیوند وتولد ملکه عوامل زیادی موثرند:
  • لاروهایی که به خوبی تغذیه شده باشند و سن آنها مناسب پیوند باشند.
  • مراقبت از لاروها و تغذیه آنها پس از انجام پیوند خصوصاً در ۲۴ تا ۳۶ ساعت اول.
(لارو پیوند شده باید بلافاصله پس از اینکه در کلنی و در اختیار زنبورها قرار گرفت، به خوبی تغذیه شود.)
سلول­های پیوند شده در کلنی­های شروع کننده با موم تازه ساخته و بزرگ می­شوند  و تقریباً نصف حجم هریک از آنها محتوی ژله­ ی سلطنتی خواهد شد. همین سلول­ها در کلنی­های خاتمه دهنده کاملاً بزرگ شده ودر پوشیده می­شوند و لاروها در داخل آنها مراحل پیش شفیره و شفیره ­گی را طی کرده و آماده متولد شدن می­شوند.
انواع کلنی­های پیوند
کلنی­های شروع کننده مخصوص نگهداری در تاریک­خانه
این کلنی­ها فاقد دریچه­ای پرواز هستند و برای نگهداری در مکان­های سربسته و تاریک است. این کلنی­های شروع کننده، تشکیل شده از یک کندوی استاندارد که گنجایش آن ۵ قاب است و در زیر قاب­های آن فضای خالی به ارتفاع ۵/۷ تا ۱۵ سانتی­متر وجود دارد. این فضا پیش از ارتفاع کندوی معمولی است. این فضای خالی از شبکه­ ی توری با سوراخ ریز پوشانده شده است. همانطور که از نام آن معلوم است این کندو فاقد سوراخ پرواز است و تهویه ­ی هوا از طریق شبکه­ای توری انجام می­شود و زنبورها تا زمانی­که در آنجا هستند، محبوسند. در وسط درب بالای کندو سوراخی وجود دارد که مخصوص تغذیه زنبورها است و یک شیشه­ ی غذا دهنده روی آن قرار می­گیرد.
برای آماده­ سازی این کندو قابی پر از گرده­ ی گل در وسط و ۲ قاب پر از عسل که پلمپ روی سلول­های آن برداشته شده در طرفین قرار داده می­شوند و بقیه فضای باقی مانده برای قرار دادن دو قاب سلول در طرفین قاب گرده­ی گل منظور می­شود.
۲ساعت قبل از اینکه سلول­ها پیوند شوند، زنبورها را داخل این کندو می­ریزیم به این شکل که قیفی را که دهانه ­ی آن گشاد است. روی سوراخ درب کندو قرار می­دهیم و مقدار زیادی زنبور جوان پرستار (حدود ۲ تا ۳ کیلو) را از کندوهای قوی و پرجمعیت برداشته و داخل آن برس می­زنیم تا از طریق قیف به داخل کندوی تاریک منتقل می­شوند.
توجه: دقت کنید که ملکه و زنبورها نر به داخل این کندو ریخته نشوند. شیشه­ ی شربت را روی درب کندو قرار داده تا زنبورها تغذیه شوند و آرامش نسبی پیدا کنند.
بعد از آرامش نسبی زنبورها( حدودً بعد از ۲ ساعت) ۲ قاب که هر یک دارای ۳ ردیف ۱۵ تا ۱۶ تایی سلول­های مصنوعی ملکه هستند را پیوند و در فضای خالی طرفین قاب گرده ­ی گل قرار می­دهیم. برای این کار ابتدا شیشه­ی شربت را برداشته و کندو را به آرامی به زمین می­زنیم تا زنبورهای جمع شده در قسمت بالا جدا و در فضای خالی زیر ریخته شوند. سپس درب کندو را برداشته و کمی دود می­دهیم آنگاه قاب­های سلول­های ملکه را ر جای خود می­گذاریم و درب کندو را نیز در جای خود قرار می­دهیم.
بعد از ۲۴ ساعت قاب­های حاوی سلول­های ملکه ­ای که اکثر آنها پذیرفته شده­ اند را از این کندو خارج و به کندوی خاتمه دهنده منتقل می­کنیم. در این مرحله باید دقت شود که ضربه­ ای به سلول­ها وارد نشود و برای جدا کردن زنبورها از روی قاب­ها نباید آن را به زمین زد بلکه می­توان از دود و یا برس نرم استفاده کرد.
نکته مهم­: در تشکیل این گونه کلنی­های شروع کننده باید دقت شود که زنبور به مقدار کافی درآنها ریخته شود. اگر کمتر از حد معمول باشد میزان سلول­های پذیرفته شده کاهش می­یابد و اگر بیشتر باشد به دلیل بالا رفتن درجه حرارت کندو، سلول­های پیوند شده را از بین می­روند.
از این نوع کندوهای «شروع کننده» تا ۳ بار برای ساختن سلول­های ملکه می­توان استفاده کرد و پس از خاتمه عملیات، زنبورهای آنها را به کندوهای اولیه عودت داد و یا بین کندوهای ضعیف تقسیم کرد.
کلنی­های شروع کننده مخصوص نگهداری درمزرعه
این کندوها نیز فاقد سوراخ پروازاند و برای نگهداری در فضای باز مزرعه طراحی شده ­اند. برای این کار کندویی دو طبقه قوی را انتخاب و با شربت شکر ۵۰درصد آن را تغذیه می­کنیم. آنگاه یک شبکه­ی ملکه بین طبقه­ ی اول و دوم قرار می­دهیم و تمام قاب­های حاوی تخم و لارو را به طبقه­ ی فوقانی منتقل و در طبقه­ ی پایین فقط قاب­های خالی و قاب­هایی که حاوی زنبورهای نزدیک به متولد شده هستند قرار داده می­شوند.
ملکه و زنبورهای مزرعه ­ای را در طبقه ­ی زیر محبوس می­کنیم و تمام زنبورهای پرستار و موم­ساز در طبقه­ ی بالا قرار می­گیرند. پس از ۲۴ ساعت از ساخت این کندو بدنه­ ی یک کندوی معمولی را برداشته و دو قاب گرده­ ی گل در وسط آن قرار می­دهیم . به طوری که فقط جای یک قاب در وسط آنها خالی بماند. هم­چنین دو عدد ظرف شربت­خوری قابی را در طرفین قاب­های گرده قرار می­دهیم. درب کندو را روی زمین گذاشته و یک قاب به اندازه­ی محیط فوقانی کندو که روی آن شبکه­ ی توری ریز کوبیده شده است را روی آن می­گذاریم. سپس کندوی محتوی قاب گرده و شربت­خوری را روی آن قرار داده و طبقه­ ی فوقانی کندوی مورد نظر را روی بدنه گذاشته و تمام زنبورهای ان را به داخل بدنه ­ی پایین تکان می­دهیم. آنگاه طبقه­ی دوم را با قاب­های لارو به جای خودش روی شبکه­ ی ملکه گذاشته و بنه­ی ساخته شده را با قاب شبکه­ ی زیر آن روی طبقه ­ی دوم می­گذاریم و ظروف شربت­خوری را از شربت شکر ۵۰ درصد پر کرده و درب آن را می­بندیم.
پس از ۲ ساعت، یک قاب با ۴۵ سلول پیوند شده ملکه را بین ۲ قاب گرده ­ی گل قرار می­دهیم. (بدنه ­ی فوقانی این کندو فاقد سوراخ پرواز است) و بعداز ۲۴ ساعت سلول­های پذیرفته شده را به کندوهای خاتمه دهنده منتقل می­کنیم. پس از خارج کردن سلول­های پذیرفته شده از این کندو باید شبکه ­ی  ملکه ­ی بین طبقه ­ی دوم و بدنه­ ی فوقانی را برداشته و اجازه داده شود که زنبورها در هم ادغام شوند، سپس بدنه ­ی فوقانی را زا روی کندو برمی­داریم. (کندوی شروع کننده فوق­ الذکر ممکن است چند مرتبه مورد استفاده قرار گیرد.)
این کندوها در مناطقی قابل استفاده است که دارای شرایط آب وهوای معتدل باشد و گرمای زیاد به زنبورهای محبوس شده آسیب نرساند.
کلنی­های شروع کننده با سوراخ پرواز
این کندوها معمولاً ۱ یا ۲ طبقه و فاقد ملکه هستند و همانطور که از نام آنها پیداست دارای سوراخ پرواز هستند و به دو شکل ساخته می­شوند ، یک طبقه و دو طبقه.
کندوی شروع کننده یک طبقه
کندویی را که از نطر جمعیت زیاد است انتخاب می­کنیم. سپس آن را یتیم می­کنیم (ملکه را از جمعیت جدا می­کنیم) آنگاه کلنی را با شربت شکر ۵۰ درصد تغذیه می­کنیم. در این کندو فقط شان­های محتوی زنبورهای در حال تولد را نگه می­داریم و بقیه شان­های محتوی تخم و لارو را زا آن خارج و در کندوی دیگری قرار می­دهیم. برای تقویت بیشتر این کلنی مقداری هم زنبورهای جوان پرستار به آن اضافه می­کنیم.
قابی را که دارای گرده­ی گل است به این کلنی اضافه و در وسط کندو قرار می­دهیم. در مجاورت این قاب جایی برای قرار دادن یک قاب سلول ملکه در نظر می­گیریم. پس از گذشت ۲۴ ساعت یک قاب سلول پیوند شده ملکه را در این فضا و در مجاورت گرده­­ ی گل قرار می­دهیم.
اگر کندوی «شروع کننده» به درستی آماده شده باشد امکان گذاشتن ۲ قاب سلول ملکه (شامل ۹۰ سلول) در طرفین قاب گرده­ ی گل وجود دارد. سلول­های پذیرفته شده را ۲۴ ساعت بعد به کلنی­های خاتمه دهنده منتقل و در صورت نیاز، سری جدید سلول­های پیوند شده به کلنی داده می­شود. مجموعاً تا سه مرتبه می­توان سلول­های پیوند شده ملکه را در این گونه «شروع کننده­ ها»» قرار داده و پس از پذیرفته شدن؛ آنها را به کندوهای «خاتمه دهنده» منتقل و پس از اتمام کار باید ملکه­ ی کندو را به آن معرفی کرد.
کندوی شروع کننده دو طبقه
سازماندهی داخلی این کندو، مانند کندوی یک طبقه است اما در طبقه فوقانی صورت می­گیرد . این کندو نیز باید دارای جمعیت زیاد باشد و ضمن یتیم کردن آن، با شربت ۵۰% تغذیه شود. در طبقه اول (بدنه اصلی) قاب­های خالی و یا قاب­های حاوی اصل در کنار بدنه و در وسط نیز قاب­های حاوی شفیره­ ی مسن با زنبورهای در حال تولد قرار داده می­شوند. در مجموع این نوع کندوها با استقبال بیشتری مواجه شده است. زیرا جمعیت­های زنبورهای پرستار بیشتر از زنبورهای چراکننده در طبقه پایین مستقر می­شوند و در ساختن سلول ملکه در طبقه فوقانی نقشی ندارند.
کلنی­های خاتمه دهنده
پس از انتقال سلول­های مصنوعی پرورش ملکه به کلنی­های خاتمه ­دهنده، آنها را می­توان به اشکال مختلف سازماندهی کرد که عبارتند از :
خاتمه دهنده ­های دو طبقه با ملکه
کندوی دو طبقه بسیار قوی و پرجمعیتی را انتخاب و بین طبقه اول و دوم یک شبکه­ ی ملکه قرار داده و ملکه را ر طبقه تحتانی و زیر شبکه محدود می­کنیم. همچنین در طبقه­ ی پایین فقط قاب­های محتوی زنبورهای در حال تولیدو قاب­های خالی برای تخم­گذاری ملکه قرار داده می­شوند. تما قاب­های محتوی تخم و لارو به طبقه ­ی بالا منتقل می­شوند ولی ترتیب قرار گرفتن قاب­ها در طبقه فوقانی به شرح زیر است.
۱-قاب زنبور نزدیک به تولد یا در حال متولد شدن. ۲-یک قاب عسل که پلمپ سلول­های آن برداشته شده باشد.  ۳-قاب­های محتوی لاروهای مسن(که به زودی متولد می­شوند.)۴-قاب محتوی گرده گل  ۵-قاب محتوی سلول­های ملکه جوان که از کندوی شروع کننده آورده می­شوند. ۶-قاب محتوی لارو جوان ۷-قاب محتوی شفیره یا زنبورهای نزدیک به تولد  ۸-قاب محتوی سلول­های ملکه که درب آنها بسته شده­اند.
توجه: همان­طور که در ترتیب چیدن مشخص است قاب­های حاوی لاروهای جوان و گرده­ ی گل باید نزدیک به قاب سلول­های پیوند شده ملکه باشند تا زنبورهای پرستار در این محل جمع شوند. چند ساعت (معمولاً ۲۴ ساعت) قبل از انتقال سلول­های پذیرفته شده­ ی ملکه از کندوی شروع کننده به این کندو باید کندوی خاتمه­ دهنده را سازماندهی کرد و با شربت شکر ۵۰% تغذیه نمود.
این کلنی­ها دارای توان بالایی هستند و هر ۴۸ ساعت یک بار، می­توان یک قاب سلول ملکه که حاوی ۴۵ سلول است ازشروع کننده به آن انتقال داد و در بین قاب­های گرده­ی گل و لارو جوان قرار داد و قاب سلول قبلی را به طرف پهلوها انتقال داد. همچنین باید هفته ­ای یک بار قاب­های محتوی لارو جوان را از طبقه پایین و به طبقه بالا منتقل و تجدید سازمان کرد.
سلول­های کامل شده ملکه را باید از روز نهم بعد از پیوند از کندوهای خاتمه دهنده خارج و به کندوهای پرستار و یا به انکوباتور منتقل کرد و در روز دهم آنها را در کندوهای جفت­گیری قرار داد. ملکه­
های باکره در روزهای یازدهم و دوازدهم بعد از پیوند متولد خواهند شد.
انکوباتور
انکوباتور ابزاری آزمایشگاهی است که در آزمایشگاه­های بیولوژی برای کشت و رشد نمونه های زنده مانند سلول­ها یا میکروب­ها به کار می­رود. این وسیله با کنترل رطوبت، دما، میزان اکسیزن و دی­ اکسیدکربن شرایطی مناسب برای رشد اورگانیسم­های زنده فراهم می­کند.
نکات ضروری هنگام کار با انکوباتور
  • انکوباتور در نزدیک درهای اصلی یا جریانات هوایی و هواکش­ها قرار نگیرد.
  • انکوباتور بر روی سطحی صاف و در حالت تعادل قرار گیرد.
  • از گذاشتن مواد فرار یا قابل اشتغال (اتر، بنزین، الکل، پروپان) در انکوباتور خودداری شود.
  • تعویض به موقع ظرف آب داخل دستگاه، در انکوباتورهای کشت سلولی بسیار ضروری است.
  • برای جلوگیری از آلودگی در انکوباتورها؛ قفسه ­ها و دیواره دستگاه همواره باید تمیز و خشک باشد.
کاربرد این دستگاه برای پرورش ملکه­ ی زنبورعسل، در حقیقت پرستاری از سلول­های پیوند شده­ ی ملکه از روز ششم به بعد است. معمولاً زمانی از این  دستگاه استفاده می­شود که تعداد ملکه­ های پرورش یافته زیاد باشند، لازم است تا در محلی غیرکندو تا روز دهم نگه­داری و سپس به کندوهای جفت­گیری منتقل شوند. این دستگاه با سوخت­های مختلف کار می­کند. ممکن است برقی، نفتی و یا گازسوز باشند.
در دمای ۳۴ درجه سانتی­گراد و رطوبت ۵۰% می­توان قاب سلول­های ملکه را تا روز یازدهم پس از پیوند نگهداری کرد و سپس سلول­های ملکه را به طور معمولی یا با فنر به کلنی­های جفت­گیری ملکه منتقل و یا در کلنی انکوباتور نگهداری کرد. البته با توجه به وجود نوسانات برق و گاهی قطع برق بهتر است از کلنی انکوباتور استفاده شود.
کلنی انکوباتور
کلنی انکوباتور که یک کلنی سه طبقه است معمولا در طبقه­ ی پایین که با شبکه­ ی ملکه جدا می­شود قاب­های عسل و در طبقه دوم و سوم قاب­های شفیره و قاب­های حاوی سلول­های ملکه را به صورت یک در میان قرار می­دهند که تا روز ۱۰ یا ۱۱ پس از پیوند در این کندوها قرار دارند. در این کلنی­ها، زنبورها علاوه بر تامین گرمای مورد نیاز با نازک کردن سلول­های ملکه آنها را برای تولد ملکه آماده می­کنند.
نکات مهم: پرهیز از تکان­های شدید هنگام انتقال قاب­های حاوی سلول ملکه بسیار مهم است. این عمل باید به آرامی صورت گیرد و زنبورهای روی آن را باید با برس جدا کرد. برای اطمینان بیشتر، در روز دهمِ پس از از پیوند موم­های پایه سلول­های روی زهواره را با چاقو می­برند و از یکدیگر جدا می­کنند. سپس آنها را به کندوی جفت­گیری انتقال می­دهند.
علت جدا کردن سلول­های ملکه از روی زهواره در روز دهم، بالا بردن میزان اطمینان است. گاهی در زمان پیوند لاروهای قدیمی­تر زودتر متولد می­شوند و بقیه سلول­ها را نیش می­زنند و ملکه­ ها را قبل از تولد می­کشند. ولی اصولاً روز ۱۱ با احتساب لارو ۵/۱ روزه منتقل شده به شروع کننده و ۳ روز دوران تخمی برای انتقال مناسب­تر است، چون ملکه در پایان روز ۱۶ متولد می­شود. بعضی تولیدکنندگان برای کم کردن هزینه­ ها، ملکه­ ی متولد شده را تا روز پنجم در کلنی انکوباتور نگهداری می­کنند و سپس ملکه­ ی بالغ را به کندوی جفت­گیری معرفی می­کنند تا مدت زمان نگهداری ملکه در کندوی جفت­گیری را کوتاه­ تر کنند .باید توجه داشت که انتقال شاخون آماده تولد، رایج­ترین روش در پرورش ملکه است. در کلنی­ هایی که یک یا چند سری ملکه بالغ جفت خورده تحویل داده­ اند معمولاً برای احتیاط و پذیر بالاتر از فنر شاخون برای معرفی شاخون استفاده می­شود، زیرا وجود تخم و لاروهای حاصل از ملکه ­های قبل باعث کاهش قدرت پذیرش کلنی­های جفت­­گیری می­شود.
همچنین علاوه بر به کارگیری روش­های فوق، به زنبورهای نر مناسب در منطقه نیز نیاز داریم که ملکه­ های پرورش یافته با آنها جفت­گیری کنند و آماده معرفی به کندوهای دیگر شوند. بنابراین تولید نرهای مناسب در کلنی­های پدری، یکی دیگر از مراحل مهم کار پرورش ملکه است.
 ترتیب کلنی انکوباتور پرستاری از سلول ملکه
سلول ملکه+ شفیره مسن+ زنبور جوان(طبقه سوم)
شبکه مانع ملکه
سلول ملکه+شفیره مسن+زنبور جوان (طبقه دوم)
شبکه مانع ملکه
عسل+عسل+عسل+عسل+عسل(طبقه اول)
تشکیل کندوی جفت­گیری و استفاده از آنها
بهترین روش جفت­گیری ملکه برای زنبوردارانی که می­خواهند ملکه­ های خود را تعویض و یا تعداد کندوهای خود را افزایش دهند این است که در هر کلنی که به ملکه نیاز است یک سلول ملکه­ ی کامل شده (قبل از تولد) داده شود.
برای این کار ابتدا کلنی را یتیم (ملکه قدیمی را از کندو خارج می­کنیم) و روز بعد یک سلول کامل شده و سربسته ملکه­ ی نزدیک به تولد را در بالای شان­های شفیره کارگرها نسب می­کنیم. حدود ۱۴ روز بعد ملکه جفت­گیری و شروع به تخم­گذاری می­کند.
در واحدهای بزرگ پرورش ملکه که تعداد زیادی ملکه پرورش می­دهند، باید کلنی­های جفت­گیری مخصوصی پیش­بینی شود. کندوهای جفت­گیری کندوهای کوچک بدون ملکه، تخم و لارو هستند که دارای مقداری پوکه خالی، گرده­ ی گل، عسل و یا شربت شکر ومقداری زنبور جوان همراه با شفیره کارگران نزدیک تولد است. این کندوها اماده پرستاری از سلول ملکه از تولد تا جفت­گیری و تخم­گذاری هستند که این مدت ۱۰ تا ۱۴ روز طول می­کشد.
روش استقرار کندوهای جفت­گیری در محوطه زنبورستان، جهت کندوها و نیز موقعیت جغرافیایی منطقه از نظر وجود کوه، دره، رودخانه، جنگل و فضای سبز همه و همه در موفقیت زنبوردار و جفتگیری ملکه­ ها و تولید ملکه­ ی بیشتر تاثیر به سزایی دارند. همچنین آرایش کندوهای جفت­گیری در محوطه درجلوگیری از اشتباه ملکه و ورود اشتباهی به کندوهای مجاور موثر است. به نظر متخصصین بهتر است کندوهای هر منطقه با علائم جفرافیایی و با آرایش­های نامنظم چیده شوند.
 کندوی جفت­گیری سه قسمتی ملکه­ ی زنبورعسل
ساده­ ترین کندوی معمولی، کندوی لانگستروت است که به وسیله­ ی دیواره­ های تخته­ ای فیبر با سه­لایی به سه بخش تقسیم می­شود. در داخل هر بخش سه قاب بر اساس گنجایش آنها قرار می­گیرد. در این کندوها دریچه­ ی پرواز آنها در جهات مختلف ایجاد می­شود. هر بخش کندو از قسمت بالای کندو رابطه ­ای با بخش دیگر نداشته و با یک تخته­ ی یک پارچه­ ی برزنتی جدا شده است و درب اصلی کندو روی هر سه قسمت را می­پوشاند.
مزایای این نوع کندو
  • قاب­های مورد مصرف استاندارد و قابل استفاده در زنبورستان است.
  • در پایان هر دوره­ ی جفت­گیری (حدود دو هفته) می­توان با نگهداری آخرین ملکه (مرحله آخر) کندو را به یک کندوی اصلی تبدیل و بقیه دیوارها را برداشته و دریچه­ای پرواز را نیز مسدود کرد.
  • این نوع کندوی جفت­گیری تحمل شرایط سخت محیطی را دارد.
  • درصد پذیرش سلول­ها و تولد ملکه در این نوع کندوها بیشتر است.
نحوه مستقر کردن کندوهای جفت­گیری
موفقیت پرورش ملکه تا حد زیادی به مدیریت صحیح در این مرحله بستگی دارد. اینکه کلنی­ها را چگونه مستقر کنیم تا از نظر شرایط آبو­وهوایی و نیازهای کلنی همه چیز مهیا باشد.
مدیریت این شرایط گاهی درصد موفقیت را تا زیر ۳۰% و یا به بیش از ۹۰% افزایش می­دهد.
  • دمای منطقه باید بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی­گراد باشد.
اگر دمای منطقه سردتر یا گرم­تر از میزان ذکر شده باشد، عملیات جفت­گیری ملکه با اختلال رو به­ رو می­شود؛ مثلا در شرایط آب و هوایی جنوب کشور، باید برنامه و زمان­بندی پرورش ملکه طوری انجام شود که در فصل جفت­گیری با گرامی زیاد رو به ­رو نشوند، زیرا گرمای زیاد درصد موفقیت جفت­گیری زنبورهای ملکه باکره را کاهش می­دهد.
  • سرعت باد نباید بیش از ۲۰ کیلومتر در ساعت باشد .
در شرایط باد شدید ملکه برای جفت­گیری از کندو خارج نمی­شود یا پس از جفت­گیری برای برگشت به کندو دچار مشکل می­شود و نمی­تواند به درستی جهت­ یابی کند و اگر ملکه به اشتباه وارد کندوی دیگر شود توسط کارگران آن کلنی­ها کشته می­شود.
  • سرما، گرما، باد شدید، بارندگی، مه ­آلود بودن منطقه­ ی جفت­گیری نیز باعث اختلال در کار پرورش دهندگان ملکه، به ویژه در جفت­­گیری ملکه­ های باکره می­شود.
  • وجود نشانه­ های طبیعی مانند کوه، تپه، عوارض زمین، ساختمان، درخت و نهر آب در منطقه جفت­گیری می­تواند در جهت­یابی ملکه و موفقیت این مرحله تاثیر بگذارد.
  • یکی دیگر از آفات کندوهای جفت­گیری که باید در زمان انتخاب محل استقرار به آن توجه شود مورچه و دیگر آفات هستند.
  • وجود آب جاری و تمیز در نزدیکی منطقه جفت­گیری و پرورش ملکه در موفقیت این مرحله ضروری است.
  • رعایت فاصله مناسب کندوها برای جلوگیری از ورود اشتباه نیز از موارد دیگری است که با رعایت آن می­توان راندمان کار را افزایش داد.
  • از دیگر نکات مهم، آرایش کندوهای جفت­گیری است که باید دریچه­ های پرواز آها در جهات مختلف باشد. این کار باعث جهت­ یابی صحیح زنبورها و ملکه ­ها در زمان برگشت به کندوها می­شود.
استقرار سلول­های ملکه آماده شده
برای استقرار سلول­های ملکه آماده شده در کندوهای جفت­گیری، معمولاً ۱ تا ۲ روز بعد از آماده شدن کندوهای جفت­گیری و استقرار آنها در محل باید سلول­های ملکه را وارد آنها کرد. برای این کار روی بلوک­های چوبی حاوی سلول­های ملکه، پارچه­ ی مرطوبی کشیده و به محوطه­ی جفت­گیری منتقل می­کنند. سپس هر سلول در وسط قاب شفیره کندوی جفت­گیری مستقر و با دقت در بین دو قاب دیگر قرار داده شود. عده­ای از پرورش­ دهندگان ملکه دو عدد سلول ملکه را به هر کندوی جفت­گیری می­دهند تا در صورت متولد نشدن یکی، آن دیگری به ثمر برسد. همچنین در صورتی که هر دو متولد شدند آن که بهتر است و قدرتمند باقمانده و دیگری را که ضعیف­تر است از بین خواهد برد.
خارج کردن ملکه از کندوهای جفت­گیری
۱ تا ۲ روز بعد از مستقر کردن سلول­های ملکه در کندوهای جفت­گیری، ملکه متولد می­شود، حدود ۷ روز بعد بالغ شده و جفت­گیری می­کند و حدود ۲ تا ۴ روز پس از جفت­گیری، شروع به تخم­گذاری می­کند. در صورت مساعد بودن شرایط، حدود ۱۴ روز پس از قرار دادن سلول ملکه در کندوی جفت­گیری، ملکه باید در حال تخم­گذاری باشد و می­توان آن را از کندوی جفت­گیری خارج کرد.
روش خارج کردن ملکه از کندوی جفت­گیری  ارسال آن به مناطق مختلف
برای انتقال و یا فروش ملکه­ های پرورش یافته به مناطق مختلف باید از قفس­های مخصوص استفاده کرد. در این قفس­ها شیرینی مخصوص ملکه را قرار می­دهیم، سوراخ انتهایی نزدیک به محل شیرینی ملکه را با چوب پنبه مسدود و روی قفس شبکه­ ی توری با سوراخ­های ریز نصب می­کنیم سپس در ظرفی قرار دده و به محوطه­ی کندوهای جفت­گیری می­بریم و هر کندو را که حاوی ملکه­ ی بارور است، بازرسی و ملکه را یافته و در صورت لزوم علامت­گذاری می­کنیم. برای علامت­گذاری ملکه از رنگهای مخصوصی استفاده می­شود که سریعاً خشک شده و بو نداشته باشد.
برای این کار با استفاده از میله­ ی باریکی روی پشت ملکه خال­ کوچکی از رنگ گذاشته می­شود و یا گاهی دیسک­های فلزی بسیار سبک و کوچک که روی آنها شماره­ای نیز نوشته شده است و به رنگ­های مختلف است، به پشت قفسه­ ی سینه­ ی ملکه می­چسبانند.
روش­های علامت­گذاری ملکه جنبه­ ی بین­ المللی پیدا کرده است. به این ترتیب که رنگ سفید یا خاکستری برای سال­هایی که عدد آخر آنها ۱ یا ۶ است، رنگ زرد برای سالهایی که عدد آخر آنها ۲ یا ۷ ، قرمز برای سالهایی که عدد آخر آنها ۳ یا ۸  و سبز، برای سال­هایی که عدد آخر آنها ۴ یا ۹ می­باشد و بالاخره آبی برای سال­هایی که عدد اخر آنها به ۵ یا صفر ختم می­شود به کار برده می­شوند.
برای ارسال تعداد معدودی ملکه به محل دیگر (مثلاً یک، دو یاسه ملکه) می­توان قفس آنها را در پاکتی ضخیم قرار داد و با ایجاد چند سوراخ در حاشیه آن و نوشتن آدرس روی پاکت آنها را ارسال کرد.
ولی برای ارسال تعداد بیشتر ملکه، قفس­ها را روی یکدیگر قرار داده، با نوار چسب کاغذی به هم متصل و توری فلزی روی آنها می­کشیم. سپس صفحه ­ای مقوایی روی آن قرار می­دهیم و با نوشتن آدرس روی بسته، آن را ارسال می­کنیم.
پس از خارج کردن ملکه­ ها از تمامی کندوهای جفت­گیری، مجدداً کندوها را مورد بازبینی قرار می­دهیم و در صورتی که به زنبور و یا غذا نیازدارند آنها را تامین و در صورت لزوم استفاده­ی مجدد از آنها باید حداکثر ۱ تا ۳ روز بعد سلول ملکه­ی جدیدی را در آنها مستقر کرد.
تلقیح مصنوعی ملکه­ های باکره
ضرورت تلقیح مصنوعی از آن جهت است که جفت­گیری طبیعی ملکه خارج از کنترل انسان است. زنبورملکه هنگام جفت­گیری به طور اتفاقی با زنبورهای نر متفاوتی جفت­گیری می­کند و بالطبع زنبورهای متولد شده با خصوصیات ژنتیکی متفاوت هستند.
پس  برای داشتن ملکه ­هایی با نژاد خاص و یا با ویژگی­های خاص مورد نظر و یا حافظ این خلوص باید از تلقیح مصنوعی استفاده کرد. از دیگر مزایای این روش امکان تلقیح در هر موقع از شبانه ­روز و تحت هر نوع شرایط اقلیمی در داخل آزمایشگاه است.
از مشکلات و معایب تلقیح مصنوعی می­توان به موارد زیر اشاره کرد:
داشتن منبع کافی و همیشگی از زنبورهای نر سالم و بالغ از نژاد مناسب، داشتن ابزار و لوازم لازم، داشتن تخصص و یا متخصصین برای انجام تلقیح، امکان آلوده شدن ملکه­ های تلقیح مصنوعی شده به انواع بیماری­ها و برنامه­ریزی دقیق و علمی که نیاز به کار حرفه­ ای (وقت و امکانات و..) دارد.
زنبوردارانی که به طور حرفه­ ای و صنعتی اقدام به تولید ملکه زنبورعسل می­کنند به ناچار باید به شیوه علمی و تخصصی اقدام به تلقیح مصنوعی زنبورعسل کنند. علیرغم اینکه امکان استفاده از این روش برای همه­ ی زنبورداران وجود ندارد. در غیر این صورت تنها شیوه مناسب برای کنترل جفت­گیری ملکه­ ها و تولید ملکه با نژاد مناسب، استقرار کندوهای جفت­گیری و کلنی­های پدری تولید کننده زنبور نر در مناطق ایزوله شده است. چنین مناطقی باید حداقل تا شعاع  تا  کیلومتری آن کلنی زنبورعسل از نژاد دیگری وجود نداشته باشد.
عضویت در خبرنامه دریافت هفتگی اخبار
دنبال کنید