شاخص ترین راه و روش های تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

چگونه عسل طبیعی را از تقلبی تشخیص دهیم؟

آیا شکرک زدن عسل دلیل تقلبی بودن آن است؟

آیا عسل طبیعی بو و طعم خاصی دارد؟

روش شناسایی عسل خوب و مرغوب

تنوع عسل خوب و مرغوب در اقلیم‌های مختلف، از گذشته شناسایی عسل خوب را دشوار می‌کرد. حال با ورود عسل نامرغوب به بازار و طمع‌ورزی افراد سودجو، این شناسایی مهارت ویژه‌ای می‌خواهد؛ برخی گمان می‌کنند طعم، رنگ، میزان چسبندگی، میزان رطوبت، شعله‌ور شدن یا نشدن، شکرک زدن یا نزدن و… نشانه‌های خوبی برای شناسایی عسل مرغوب است اما این نشانه‌ها هیچ‌کدام قطعی نیست زیرا طعم، رنگ و میزان رطوبت عسل، رابطه مستقیمی با محیطی که زنبور در آن تغذیه کرده، دارد.

اگر تجربه کافی برای شناسایی عسل خوب ندارید، فعلاً به مشخصات و استانداردهایی که نهادهای مسئول برای تولیدکنندگان محصولات عمده، تعریف کرده‌اند اکتفا کنید. آزمایشگاه‌های معتبر برای تشخیص خلوص عسل و محاسبه میزان قند افزودنی به آن به مصرف‌کنندگان کمک می‌کنند. هنگام خرید عسل می‌توانید به پروانه‌های بهداشتی صادره از سازمان دامپزشکی کشور، پروانه بسته‌بندی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا پروانه استاندارد توجه کنید.

البته نشان‌های شرکت‌های مشهور لزوماً محصولات خوب عرضه نمی‌کنند، به‌علاوه بسیاری از محصولات طبیعی و خوب، نشان و علامت نهادهای مسئول یا تولیدکنندگان مشهور را ندارند، بنابراین اگر به فروشگاه‌های معتبر و افراد امین دسترسی دارید، برای تهیه عسل به آنها مراجعه کنید تا خودتان به شناسایی عسل خوب مهارت یابید.

به‌قول دکتر «اسفندیار رشید‌زاده» عسل‌شناس و زنبوردار نمونه کشور «برای مصرف‌کننده یک راه بیشتر برای تشخیص عسل وجود ندارد؛ آن هم استفاده از ابزارهایی است که بدن در اختیارش گذاشته است. با چشمانش شکل ظاهری عسل را ارزیابی می‌کند، با بینی‌اش آن را بو می‌کند، با زبانش آن را مزه‌مـزه می‌‌کند اگر مجموعه باب طبعش بود، اگر عسل به‌خصوص عطر و طعم گلها را داشت این عسل، عسل واقعی (طبیعی) است و ارزش آن را دارد که بهای آن را در حد معقول بپردازد».

در ادامه به چند روش ساده‌تر برای شناسایی عسل مرغوب اشاره می‌کنم. اما یادآوری می‌کنم که اولاً به یکی از این روش‌ها، نباید کفایت کرد. در ثانی، به‌دلیل تنوع محصولات مرغوب به‌دلیل

محیط‌های اقلیمی متفاوت، ممکن است یک محصول مرغوب مشکوک جلوه کند.

الف: میزان چسبندگی؛ عسل خوب، چسبندگی فوق‌العاده‌ای دارد. این میزان را به چند روش می‌توان آزمود؛

نحوه تشخیص عسل طبیعی از تقلبی

۱٫    انگشتان سبابه و شست را به عسل آغشته کنید و با باز و بسته کردن آنها میزان چسبندگی را امتحان کنید.
۲٫    دو ظرف را برای آزمایش انتخاب کنید. یک ظرف همراه با عسل که مانند پارچ یا مجرای سرریز آن باریک و نازک باشد، و ظرف دیگر که عسل را در آن بریزید. ظرف عسل را با ارتفاع حدود یک متر سرازیر کنید و یک رشته نازک عسل را به ظرف دوم سرازیر کنید. عسلی که مرغوب باشد و چسبندگی فوق‌العاده داشته باشد به‌صورت یک نخ، سرازیر می‌شود و تا ظرف پایینی برسد از ظرف بالایی دل نمی‌کند. اما شهد یا عسل نامرغوب «تلاپ»، «تلاپ» فرو می‌افتد.
۳٫    یک ظرف شیشه‌ای ساده مثل لیوان را پر از آب سرد  کنید. توجه داشته باشید که آب حتماً سرد و خنک باشد و ولرم نباشد، با یک قاشق مقداری عسل را از ارتفاعی بالاتر از لیوان، به آب بیفزایید. عسل مرغوب، به‌صورت یک رشته درون آب می‌ریزد و مانند طناب در قاعده لیوان جمع می‌شود و مدت مدیدی به همان حالت باقی می‌ماند و طعم آب سرد را شیرین نمی‌کند. اما شهد یا عسل نامرغوب، در این حالت، در اندک زمانی با آب سرد مخلوط می‌شود و رنگ و طعم شهد آرام آرام به کل آب سرایت می‌کند. عسل نامرغوب، درست مانند شهدی که برای تهیه شربت ساخته شده است، آب را شیرین می‌کند.

ب: پایداری ویژگی‌ها؛ عسل خوب و طبیعی، ویژگی‌های خود را در حالت طبیعی از دست نمی‌دهد. این حالت به چند روش قابل آزمایش است؛

۱٫    یک ظرف عسل خوب و طبیعی، رنگی یکنواخت دارد؛ اگر یک واحد از آن را جدا کنید، همانند بقیه ظرف عسل، یک میزان چسبندگی، رنگ، طعم و وزن دارد؛ غیرممکن است وزن مخصوص یک سانتی‌مترمکعب از یک ظرف عسل طبیعی، از وزن مخصوص بقیه ظرف بیشتر یا کمتر باشد حال آنکه ممکن است دیگر شهدها و عسل‌های نامرغوب وزن مخصوص، رنگ و طعم یکنواختی نداشته باشند.
۲٫    با گذشت زمان، میزان چسبندگی، میزان شیرینی، میزان مغذی بودن، طعم و عطر عسل طبیعی، تغییر نمی‌کند.
۳٫    عسل طبیعی، کپک نمی‌زند و فاسد نمی‌شود. گزارش شده که در اهرام مصر، عسل‌های بازمانده از هزاران سال پیش، همچنان سالم و قابل استفاده بوده‌اند.
۴٫    البته گرمای زیاد یا سرمای زیاد بر عسل خوب هم تأثیر منفی دارد؛ رنگ برخی از عسل‌های خوب پس از سرد شدن، کدر می‌شود و این اتفاق نمی‌تواند نشانه بد بودن عسل باشد.

ج: رطوبت؛ عسل طبیعی رطوبت چندانی ندارد. برخی افراد از میزان رطوبت عسل، تا حدودی به میزان طبیعی بودن عسل پی می‌برند؛ در این خصوص لازم به یادآوری است:

۱٫    می‌توان شیشه عسل را بالا و پایین کرد. از سرعت بالا و پایین رفتن حباب‌های داخل شیشه می‌توان میزان رطوبت آن را دریافت.
۲٫    با آزمون‌های اول و دوم که برای سنجش میزان چسبندگی عسل ذکر کردیم، و بررسی میزان کش آمدن عسل، می‌توانیم زیادی و کمی رطوبت آن را دریابیم.
د: طعم و مزه؛ عسل طبیعی شیرینی ویژه و طعم خاصی دارد البته بین عسل‌های مختلف به‌دلیل تفاوت تغذیه زنبور و اقلیم زیستی آن، طعم‌های متفاوتی چشیده می‌شود اما عسل طبیعی از هرگونه و اقلیم، مزه‌ای ممتاز از شکر، شیره خرما و انگور و… دارد.

و: رنگ؛ عسل طبیعی رنگ‌های مختلفی دارد اما چنان که در بخش «پایداری ویژگی‌ها» گفتیم، رنگ آن یک‌نواخت است؛ اگر ظرف عسل شفاف و شیشه‌ای ‌باشد، در جای جای یک ظرف عسل طبیعی، تفاوت رنگ، پررنگ یا کمرنگ بودن، دیده نمی‌شود؛ گذر زمان هم رنگ عسل طبیعی را تغییر نخواهد داد در حالی که دیگر شهدها و عسل غیرطبیعی براثر گذر زمان به‌دلیل تابش آفتاب، تبخیر و کاهش رطوبت و… رنگی تیره‌تر به خود خواهد گرفت.

ز: عطر و بو؛ عطر نیز نشانه دیگری برای شناسایی عسل خوب است البته همانند آنچه درباره طعم گفتیم بین عسل‌های مختلف به‌دلیل تفاوت تغذیه زنبور و اقلیم زیستی آن، بوهای متفاوتی استشمام می‌شود؛ عسل غیرطبیعی یا نامرغوب یا بویی ندارد یا بوی آن جذاب نیست اما عسل طبیعی رایحه‌ای ممتاز و خوش دارد. اگر در یک اتاق کوچک، ظرف عسل را باز کنند، کسانی که شامه معمولی دارند و عسل را ندیده‌اند، حتماً از رایحه مطبوع، وجود عسل را در آن نزدیکی درمی‌یابند.

عسل‌هایی که زنبور آن از گل‌های معطر همانند گل محمدی، زعفران، اقاقیا تغذیه کرده‌اند، رایحه خوشبو‌تری دارند تا عسل‌هایی که زنبورهای آن از باغ‌های میوه یا گون تغذیه کرده باشند، کسی که شامه‌اش به بوهای طبیعی آشناست و رایحه گیاهان معطر را می‌شناسد به‌راحتی از بوی انواع عسل، انواع گیاهانی را که زنبور از آن بهره برده شناسایی می‌کند؛ عسل گیاهان و میوه‌های معطر مانند گل‌محمدی، زعفران و سیب شامه‌نواز است، عسل گون هم خوشبو است اما بوی آن به‌اندازه مواردی که یاد کردیم، دلنواز نیست.

آیا شکرک‌زدن نشانه تقلبی‌بودن عسل است

اول ــ نگه‌داری عسل طبیعی نیازمند محیط فریزری و یخچال نیست؛ عسل را در محیط طبیعی نگه دارید البته گرمای بالاتر از ۴۰ درجه بر کیفیت عسل اثر می‌گذارد و خواص طبیعی آن را می‌کاهد.

دوم ــ اگر در عسل طبیعی، جانوری مثل سوسک یا پشه بیفتد، در درون عسل، به همان حالت اولیه معلق و سالم، باقی می‌ماند. لازم نیست چنین عسلی را دور بریزید، می‌توانید پشه یا جانور را از آن خارج کرده و از آنجایی که تغذیه از آن عسل مشمئز‌کننده است، آن را به‌عنوان ضماد برای درمان‌های جلدی و پوستی استفاده کنید.

سوم ــ به‌خلاف باور رایج بسیاری از مردم، شکرک زدن عسل نشانه بد بودن آن نیست؛ برخی از عسل‌ها، در سرما، شکرک می‌زنند و رنگ آنها کمی مات می‌شود؛ در واقع شکرک زدن عسل، پدیده طبیعی تبلور و بلوری شدن یا کریستالیزاسیون عسل است، دکتر شهرستانی استاد دانشگاه و مؤلف کتاب «زنبور عسل و پرورش آن» می‌نویسد: شکرک زدن عسل نه‌تنها دلیل بر بدی و تقلبی بودنش نیست بلکه به‌عکس معرف آنست که عسل کاملاً سالم بوده و به هیچ وجه بـا شکر مخلوط نشـده اسـت.

چهارم ــ مزه، عطر، طعم، رنگ و بوی عسل فقط مربوط به گل هر منطقه است و به نژاد زنبور عسل بستگی ندارد؛ «نوع نژاد فقط در پرکاری و کم‌کاری تأثیر دارد».

باورهای غلط درباره تشخیص عسل طبیعی
این روش ها را احتمالا از همسایه و دوستانتان شنیده اید و یا در وبلاگ ها و سایت های خبری مشاده کرده اید که به احتمال زیاد هیچ شناختی نسبت به ویژگی های عسل طبیعی ندارند.

۱- تشخیص عسل بوسیله کبریت

یکی از باورهای اشتباه که بسیار در بین مردم رایج است تشخیص بوسیله کبریت یا شمع می باشد. جالب اینجاست که برخی افراد می گویند اگر عسل سوخت، تقلبی است و برخی نیز میگویند اگر سوخت طبیعی است! اما همانگونه که گفتیم این مورد هم با توجه به خصوصیات فیزیکی هر عسل متفاوت است و به هیچ وجه روشی صحیح برای تست کیفیت عسل نمی باشد.

۲- تشخیص عسل بوسیله آب

در این شیوه می گویند عسل را در آب سرد بریزید، اگر سریع حل شد تقلبی است و اگر طول کشید و به آسانی در آب حل نشد طبیعی است. در صورتی که غلظت عسل ها با توجه به رطوبت آن ها با یکدیگر متفاوت است. برای مثال عسل بهارنارنج یا جنگلی با توجه به خصوصیات فیزیکی که دارند کاملا روان و شل هستند. اگر بخواهید با این روش عسل های مرکبات را تست کنید، قطعا این عسل ها را تقلبی میدانید در صورتی که این عسل ها کاملا طبیعی و خالص هستند.

۳- تشخیص عسل طبیعی از روی رنگ

یکی دیگر از روش ها غلط برای تشخیص عسل خوب و با کیفیت توجه به رنگ عسل است! همانگونه که در مقاله “بهترین رنگ عسل” توضیح دادیم، رنگ هر عسل با توجه به شهد مورد استفاده زنبور، نوع خاک منطقه و بسیاری از عوامل دیگر متغیر است. اینکه برخی می گویند عسل سیاه و قرمز رنگ کیفیت بیشتری دارند به هیچ وجه صحیح نمی باشد. برای مثال عسل یونجه با اینکه کیفیت بالایی دارد ولی به رنگ زرد روشن می باشد و این دلیلی بر تقلبی بودن یا کیفیت پایین آن نمی باشد.

جالب است بدانید برخی از شرکت ها و فروشندگان برای تیره تر شدن عسل آن را حرارت می دهند و یا رنگ خوراکی به آن اضافه می کنند. نوش جان افرادی که فکر میکنند عسل طبیعی حتما باید تیره باشد!

۴- تشخیص عسل با توجه به غلظت

گفته می شود عسلی که روان باشد بی کیفیت و عسلی که غلیظ باشد طبیعی است در صورتی که غلظت عسل با توجه به برخی عوامل مانند منطقه ای که عسل از آن برداشت شده متغیر می باشد. برای مثال عسل های شمال کشور معمولا روان هستند و رطوبت بالایی دارند.

۵- تشخیص عسل تقلبی با زرده تخم مرغ

یکی از عجیب ترین روش هایی که تابحال شنیده ایم تشخیص با زرده تخم مرغ است، در این روش باید عسل و زرده تخم مرغ خام را با هم مخلوط کرد، اگر بعد از چند دقیقه شبیه زرده تخم مرغ پخته شد طبیعی است و در غیر اینصورت تقلبی است! البته نیازی نیست که دوباره یادآوری کنیم این روش هم بدون پایه و اساس علمی است و کاملا غلط می باشد.

۶- تشخیص عسل با ریختن روی ناخن

این روش که توسط یکی از سایت های تازه تاسیس در حوزه فروش عسل طبیعی منتشر شده واقعا عجیب است و نشان دهنده این است که این عزیزان هیچ سر رشته ای در موضوع عسل و زنبورداری ندارند. آن گونه که ذکر می کنند باید چند قطره عسل بر روی ناخن خود بریزید، اگر بر روی ناخن باقی ماند یعنی اصل است و در غیر این صورت اگر پخش شد تقلبی است! این مورد هم کاملا اشتباه است زیرا غلظت عسل ها با یکدیگر متفاوت است.

۷- تشخیص عسل خالص بوسیله عطر و بو

این روش به فروشندگان متقلب کمک زیادی کرده، به این دلیل که با افزودن اسانس و برخی روش های دیگر پس از باز کردن درب عسل چنان عطر و بویی پخش می شود که با خودتان می گویید از این بهتر نمی شود، این عسل حتما طبیعی است. اما غافل از اینکه هر عسل با دیگری متفاوت است و برخی عسل ها با اینکه کیفیت بسیار بالایی دارند بسیار کم عطر می باشند.

عضویت در خبرنامه دریافت هفتگی اخبار
دنبال کنید