مدیریت صحیح در پرورش زنبورعسل
زنبورداری عسل طبیعی
آنچه از جلوه ­های تمدن و ترقی در کشورهای صنعتی و پیشرفته­ ی دنیای امروز به چشم می­خورد، دست­ آورد علم و دانش است که مدام رو به پیشرفت می­باشد. بدون داشتن دانش و تخصص در هر کاری امکان موفقیت آن بسیار ضعیف است. این دانش است که باعث پیشرفت بشریت خواهد شد و زنبورداری نیز از این امر مستثنی نیست، بدون داشتن دانش، اطلاعات کافی و مدیریت صحیح در این زمینه موفق نخواهیم شد. پرورش زنبورعسل نیاز به داشتن دانش و و اطلاعات کافی در مورد سازماندهی داخل و خارج کندو و رفتار زنبوران در رابطه با محیط دارد. شرایط محیط خارجی در فصول مختلف متفاوت و در حال تغییر است. میزان شهد و کرده گل تابع شاریط محیط و در فصول مختلف میزان آن متفاوت می­باشد. لذا باید برنامه­ ای متناسب با هر فصل داشته باشیم.
برای بالابردن بهره­ وری و داشتن حداکثر راندمان، لازم است تا برنامه­ ها و فعالیت­های زنبوردار در جهت منافع بیشتر و هزینه کمتر متمرکز شود. لازم به ذکر است این برنامه ­ها نیز باید باعث اختلال در زندگی زنبورعسل شود.
صنعت زنبورداری دارای شاخه­ های مختلف کاری است. به عنوان مثال بعضی به دنبال پرورش ملکه و بعضی به دنبال تولید عسل و بعضی دیگر برای تهیه لوازم و ابزار زنبورداری و… فعالیت می­کنند. هرکدام از این رشته­ های کاری تخصص و دانش خاص خود را می­طلبد.
داشتن جمعیت قوی در هر کلنی در زمان مناسب از اصول مهم و اساسی است. مثلاً زنبورداری که هدفش تولید عسل است باید کلنی­های خود را به نحوی مدیریت کند که جمعیت آنها در هنگام شد و تکثیر گل­های شهدزا در منطقه به حداکثر برسد.
در این مباحث ما به توضیح و تشریح مدیریت صحیح کلنی­ها در هر فصل می­پردازیم.
مدیریت کلنی در فصل پاییز و زمستان
در فصل زمستان مرگ­ و میر کلنی­های زنبورعسل یکی از معضلات بسیار مهم زنبورداری در این صنعت است. همواره تعدادی از کلنی­ها دچار تلفات زیاد می­شوند یا این که کل کلنی به طور کامل از بین می­رود. ترس و نگرانی از این موضع همیشه در زنبوردار وجود داشته و دارد. چرا که از بین رفتن کلنی­ها در فصل زمستان برابر است با از دست دادن بهترین زمان یعنی فصل بهار و رویش گل­های شهددار متنوع.
علی­رغم شناسائی بسیاری از عوامل بیماری­زا و خطرساز زنبورعسل در فصول مختلف سال، هنوز بسیاری از عوامل تلفات زمستانه تشخیص داده نشده­ اند.
اما فصل پاییز نقش بسیار مهمی در قدرت زمستان­گذرانی زنبور دارد. لذا مدیریت صحیح در فصل پاییز، بهاری پربار را برای زنبوردار به دنبال خواهد داشت. مدیریت زنبورعسل، باید منطبق بر زندگی فصلی­ اش باشد و هر فصلی نیازها و ضرورت­های خود را دارد. بدون اطلاع از خصوصیات کلنی­ها در هر فصل نمی­توان به طور صحیح آن را مدیریت کرد، مشکلاتی در کلنی­ها ایجاد می­شود که جبران آنها بسیار مشکل و چه گاهاً غیرممکن است.
به طور کلی در ایران متاسفانه چندانی از طرف مراکز متخصص در این زمینه از جمله دامپزشکان وجود ندارد و کنترل جلوگیری از بیماری­ها و آفات زنبورعسل اغلب برعهده­ ی خود زنبورداران است. همچنین دامپزشکان غالباً در جریان بسیاری از عوامل خطرساز کلنی­های زنبورعسل و نحوه ­ی مبارزه با آنها قرار نمی­گیرند و همواره مواجه با تلفاتی در زنبورستان­ها می­شوند که هیچ عاملی را برای آنها پیدا نمی­کنند. این امر امکان­پذیر نیست مگر اینکه دامپزشک و یا متولیان امور در تمام طول سال بر این امور نظارت و آن را ثبت کنند تا بلکه یک روش نوین و کارساز در این رشته­ ی باارزش اجتماعی، کارآفرین و پول­ساز به طور گسترده ایجاد شود. اینک ما در این قسمت از کتاب به عوامل خطرساز در فصول مختلف سال می­پردازیم.
عوامل خطر ساز کلنی­های زنبورعسل در فصل پاییز و زمستان
  • عوامل بیماری­زا و آفات: بسیاری از عوامل خطرساز در این فصول زمینه ­های آن در فصل بهار و تابستان به وجود می­آید، در صورت اقدامات لازم و اصولی در این فصول این عوامل کنترل خواهد شد.
به محض کاهش فعالیت­های چراگری و ذخیره­ سازی عسل در کلنی­ها، میزان زاد و ولد هم کاهش می­یابد و کلنی در برابر عوامل خطرساز ضعیف می­شود. از سوی دیگر با کاهش دمای محیط و شروع فصل سرما زنبورها در روی قاب­های حاوی مواد غذائی تشکیل خوشه می­دهند و ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر پیدا می­کنند. این مسئله زمینه مناسبی برای انتقال عوامل بیماری­زا بین آنها است. همچنین قاب­های خالی و نیمه­پر که به­ وسیله­ ی زنبورها پوشیده نمی­شوند، به راحتی مورد تهاجم آفاتی از جمله پروانه موم­خوار قرار می­گیرند.
مهمترین انگل­های کلنی­ها مایت­های وارآ، آکاراپیس وودی و تک­یاخته نوزما است. مایت­واروآ در طول فصل بهار و تابستان بیشتر در داخل سلول­های حاوی شفیره زندگی می­کند و موجب آسیب به نوزادها می­شود که با توجه به رشد زیاد کلنی در این فصول، کاهش جمعیت کلنی چندان مشخص نخواهد بود و با رفتارهای بهداشتی زنبورها تا حدودی کنترل می­شود.
  • عوامل تغذیه ­ای: با توجه به کاهش یا عدم امکان چراگری زنبورعسل در فصول پاییز و زمستان، زندگی زنبورعسل در این فصول کاملاً وابسته به میزان ذخایر غذایی موجود در کندو است. به هر مقدار که یک کلنی میزان ذخیره­اش بیشتر باشد به همان میزان در زمستان­گذرانی بیشتر موفق خواهد بود. هر کلنی متوسط در فصل پاییز و زمستان به حداقل ۲۵ کیلو عسل نیاز دارد و با توجه به اینکه گرده در کنار سلول­های حاوی عسل و لارو و نوزاد ذخیره می­شود، باز هم تخمین میزان دقیق آن دشوار است ولی یک کلنی در فصل پاییز و زمستان به میزان حداقل ۴ الی ۶ قاب گرده­ ی تنها با گرده همراه با عسل نیاز دارد؛ زیرا گرده­ی تنها منبع پروتئین و مواد معدنی زنبورعسل است، لذا کمبود آن در کلنی موجب، ضعیف شدن زنبورها از نظر اندازه، کوچک شدن و کوتاه شدن در طول عمر آنها خواهد شد. این امر در فصل زمستان نیز تاثیر بسیار زیادی روی قدرت زمستان­گذرانی کلنی­ها دارد.
  • عوامل محیطی: عوامل محیطی هم جزو مهمترین عوامل خطرساز زنبورعسل در فصل پاییز و زمستان هستند. یکی از عوامل نابودی کلنی­ها در فصل زمستان سرمای زیاد هوا است. گاهی زنبوران عسل در اثر کاهش شدید دما در داخل کندوهای­شان یخ زده و به طور کامل از بین می­روند، البته این پدیده در کلنی­های کم جمعیت و ضعیف و نیز در کلنی­هایی که در اثر عوامل بیماری­زا و تغذیه­ای دچار کاهش جمعیت شده­اند شدت بیشتری دارد، لذا عوامل محیطی در کلنی­های قوی و سالم کمتر از کلنی­های ضعیف و ناسالم موثر خواهند بود.
  • کمبود جمعیت کلنی: به هر میزان که یک کلنی در فصل پاییز و قوی باشد به همان میزان در مقابله با شرایط نامساعد دوران زمستان­گذرانی موفق خواهد بود . کلنی­های ضعیف علاوه بر ناتوانی در مقابله با عوامل محیطی، به راحتی مورد تهاجم انگل­ها و آفات زنبورعسل قرار می­گیرند و در کوتاه مدت دچار کاهش شدید جمعیت و در نهایت تلف خواهند شد. زنبورداران باید قبل از بردن کلنی­ها به دوره زمستان­گذرانی کلنی­های ضعیف و یا بدون ملکه را با کلنی­های قوی ادغام کنند. این کار باید در مواقعی انجام گیرد که کلنی­ها به مرحله­ی خوشه­ سازی نرسیده باشند چرا که در این مدت دست­کاری کلنی مشکلات زیادی را برای آن ایجاد می­کند.
  • عوامل دیگر: از دیگر عوامل می­تواند به عوامل ژنتیکی، ایمنی ذاتی و نزآد اشره کرد که البته به اهمیت موارد فوق نیست. این عوامل خارج از کنترل زنبوردار است و کاری از او بر نمی­ آید. به زبان دیگر با کنترل دیگر عوامل خطرساز، تاثیر این عوامل کم خواهد شد.
   بازدید بهاری و زمان افزایش جمعیت
در بهار هنگامی که حرارت هوا در سایه از ۱۴ درجه تجاوز کرد، زنبورها کندوهایشان را ترک می­کنند و به نقاط دور و نزدیک به منظور جمع­ آوری شهد و گرده­ی گل که در این موقع برای رشد لاروها اهمیت فوق ­العاده دارد پرواز می­کنند.
با دادن کمی دود در اولین بازدید بهاری و دقت به رفتار زنبورها می­توان از وضعیت داخلی کندو آگاه شد. اگر با دادن دود عصبانی شدند و اقدام حمله کردند دلیل براین است که کندو فاقد ملکه است، در صورتی که به آرامی روی قاب­هایشان نشستند، نشان­ دهنده­ ی وضع مناسب داخل کندو است. نتیجه ­ی هر بازدید و مشاهده را باید در شناسنامه شان یادداشت کنید.
مقدار جمعیت
در کندوهای دو طبقه و در بازدید بهاری متوجه خواهید شد که تمام زنبورها در طبقه­ی بالا هستند و طبقه ­ی پایینی فاقد زنبور است. در چنین حالتی قاب­های دو طبقه را همراه با زنبورهایش باید جا به­ جا کنیم. با این تغییر وضعیت در طول بهار جمعیت کلنی افزایش پیدا می­کند و زنبورها به تدریج هر دو طبقه را اشغال می­کنند. این افزایش جمعیت در صورت مناسب بودن شرایط طبیعی حدود ۲ ماه طول می­کشد تا جمعیت کلنی به طبقه دوم برسد.
برای کندوهای یک طبقه که زمستان را پشت سر گذاشته­ اند نیز باید فضای کافی جهت رشد آنها در نظر گرفت.
در این هنگام توصیه می­شود داروهای لازم جهت پیشگیری از بیماری­ها به کندوها داده شود و در صورتی که نیاز به غذا داشته باشند برای آنها تامین می­گردد. ضمناً در صورتی که بعضی از کندوها فاقد ملکه می­باشند به آنها ملکه معرفی گردد و یا در کلنی­های دیگر ادغام شوند.
مقدار غذا و دارو
اگر غذای جمعیت کم و یا به مقدار کافی نبود فوری ۱ یا ۲ قاب عسل در وسط زنبورها آویزان کنید. محل گذاشتن قاب عسل مهم است.
اگر عسل نداشتید، جمعیت را با شربتی که از ۱ لیتر آب و ۱ کیلو شکر و ۲ قاشق غذاخوری عسل درست می­شود تغذیه کنید و داروهای لازم را به آنها بخورانید.
در اواخر بهار جمعیت به حداکثر خود می­رسد. و به طور غریزی کلنی­ها آماده تکثیر و بچه کندو هستند. پس نیاز به فضای بیشتری است و باید کندو را دو یا سه طبقه کرد. برای این کار بهتر است روی طبقه بالاییی یک شبکه­ ی ملکه قرار دهید و بعد یک طبقه کندو روی آن مستقر کنید. با این کار جمعیت به طبقه بالا منتقل و فضا برای تولید عسل افزایش می­یابد. ضمناً به ذخیره عسل و بیماری­های احتمالی توجه داشته باشید.
کلیه این اقدامات باید برای کندوهای یک طبقه یا دو طبقه صورت گیرد.
بازدید فصل تابستان
در تابستان معمولاً تولید عسل زیاد است لذا قبل شروع شهد در طبیعت (تقریباً ۳ هفته) باید اقدام به جداسازی محل پرورش نوزادان از عسل کرد. برای این کار بین طبقه­ ی اول و دوم یک یک شبکه­ ی ملکه قرار دهید و ملکه را در طبقه­ ی اول(زیر شبکه) حبس کنید.
سپس از طبقه بالا دود غلیظی را به داخل کندو بفرستید، زنبورهای طبقه ­ی بالا به طبقه ­ی پایین می­روند. بعد شبکه را روی طبقه اول بگذارید. روش دیگر برای این کار این است که قاب­های طبقات بالا را روی طبقه اول تکان دهید، بعد شبکه را روی آن بگذارید. ملکه را هم پیدا کنید و در طبقه اول رها کنید. با این کار عسل در طبقه فوقانی ذخیره و نوزادان در طبقه پایین پرورش می­یابند.
گرفتن و مستقر کردن بچه کندو
حل صحیح مشکلات در طول دوران زنبورداری یکی از اصول صحیح مدیریت کندوها است. یکی از این مشکلات گرفتن و مستقر کردن بچه کندو است.
مکانی که بچه کندو در آنجا مستقر شده بسیار حائز اهمیت است و اینکه از چه وسایلی برای گرفتن آنها استفاده کنیم به همین مسئله بستگی دارد.
برای گرفتن بچه کندو یک کندوی خالی و چند شان تهیه کنید. ابتدا شان­ها را داخل کندو قرار دهید و کندو را در موقعیتی مناسب زیر بچه­ کندو قرار دهید، بعد با برس مخصوص زنبورها را داخل شان برس کنید. در صورتی که زنبورها روی زمین ریخته شوند، سوراخ پرواز کندو را جلوی آنها قرار می­دهیم و با دود غلیظ در اطراف، بچه کندو را به سمت داخل کندو هدایت می­کنیم.
برای جابجا کردن کندو به محل مناسب بهتر است که شب هنگام انجام گیرد که همه­ ی زنبورها داخل کندو باشند. چنین کندویی اگر ملکه داشته باشند، به تدریج رشد می­کند و به کلنی قوی تبدیل می­شود. اینها همه در صورتی است که بچه کندو در محل مناسب و قابل دسترسی مستقر شده باشد.
گاهی بچه کندو به شکل طبیعی به وجود می­ آید و یا محل استقرار آن دور از دسترس و روی شاخه ­ی درختان و.. است. گرفتن این نوع بچه­ کندو به دو صورت است. اگر بر روی شاخه­ای نشسته باشند روش ان جدا است و اگر بر تنه­ ی درخت باشد روش دیگری دارد.
اگر بر روی شاخه نشسته باشد، بالای شاخه را بریده و آن را در داخل کندویی برس می­زنیم و بعد قاب­ها را داخل کندو می­چینیم و صبر می­کنیم تا زنبوران به داخل کندو بروند آنگاه درب کندو را گذاشته و تا غروب در همانجا می­ماند، سپس آن را به محل اصلی منتقل می­کنیم.
ولی اگر بچه­ کندو به تنه­ ی درخت و یا جای دیگری که دور از دسترس است چسبیده باشد ابتدا با آب­­پاش زنبورها را خیس می­کنیم، بعد با برس مخصوص و یا جاروی کاهی(جارو رشتی) زنبورها را به داخل کندو جارو می­کنیم و به روشی که قبلاً مطالعه کردیم به محل مورد نظر منتقل می­کنیم.
گاهی اوقات بچه کندویی گرفته شده ولی آنها با لجاجت کندو را ترک می­کنند، در این صورت با دادن شان حاوی لارو به کندو مانع ترک شان می­شویم.
باید توجه داشته باشیم که بچه­ کندویی که از کندو بیرون می­ آید عسل­دان او تا ۳ روز پر است و نباید به آن شربت و غذا داد زیرا از آن زده می­شوند و کندو را ترک می­کنند، ولی بعد از ۳ روز می­توانیم مقداری غذا به آنها بدهیم.
روش دیگر این است که در صورتی که بچه­ کندو در روی شاخه­ ی درختان مرتفع مستقر شده باشد و دسترسی به آن مشکل باشد. در این صورت باید به هر نحو ممکن و با وسیله­ ای مناسب مثل نردبان کندو را به زیر بچه­ کندو منتقل و آن را به داخل کندو نمانید. پس از گرفتن بچه کندو و قرار دادن آن در محل اصلی (مورد نظر) باید برای چند روز آن را با شربت (یک به یک) تغذیه کرد و پس از یکی دو روز آن را مورد بررسی قرار داده و از حضور ملکه و تخم­گذاری آن اطمینان حاصل کرد. در صورتی که ملکه وجود نداشته باشد باید نسبت به معرفی ملکه یا سلول ملکه به آن اقدام و یا آن را کندوی دیگری ادغام کرد.
جلوگیری از تولید بچه کندو
همانطور که می­دانید امکان جلوگیری کامل از بچه­ دادن کندوها تقریباً امکان­پذیر نیست اما می­توان انجام آن را به حداقل ممکن رساند.
با کمی دقت می­توان فهمید علت بچه دادن کندو عبارت است از:
۱-تمایل به تکثیر و بچه­ دهی امری ارثی است و روشی است برای ازدیاد نسل  ۲-زیاد بودن جمعیت زنبورها ۳-کمبود فضا برای تخمگذاری  ۴-پیر شدن ملکه  ۵-درجه حرارت داخلی کندو (شب­های گرم باعث بچه­ دادن کندو می­شود)   ۶-قاب­های کهنه که حجره­ های آنها به دلیل استفاده زیاد تنگ و کوچک شده
۷-عدم تهویه کافی و دمای زیاد  ۸- علت مهم در بچه بچه دادن وجود نوزادان فراوان در داخل کندو است.
در روش میریت صحیح پرورش زنبورعسل هدف اصلی افزایش جمعیت کلنی است، به طوری که در هنگام وفور شهد و گرده، کلنی بالاترین راندمان را داشته باشد.
اینکه چگونه از تولید بچه کندو جلوگیری کنیم به عواملی مختلفی بستگی دارد.
دو عامل مهم و موثر آن عبارت است از: ۱-سن ملکه   ۲-تجمع و ازدحام زنبورهای کارگر بر روی قاب­های پرورش نوزاد (فضای پرورشی).
با افزایش سن ملکه، تولید فرومون که مهمترین عامل حفظ انسجام کلنی است به تدریج کاهش پیدا می­کند. بنابراین ملکه­ ی کلنی باید جوان باشد و حتی­ الامکان بیش از دو سال نگهداری نشود. اصولاً احتمال ایجاد بچه کندو توسط ملکه­ های کمتر از یک سال بسیار پایین است.
در صورتی که تعداد کلنی­ها کم باشد زنبوردار برای پیشگیری از ازدحام جمعیت در کلنی و جلوگیری از تولید بچه کندو، می­تواند اقدامات زیر را انجام دهد:
  • حذف شان­های نامناسب که دارای حجره­ های نر هستند. این شان­ها باعث تولید بیش از حد زنبورهای نر و تجمع آنان در منطقه­ ی پرورش نوزاد می­شود.
  • توزیع قاب­های پرورش نوزاد در طبقه ­های کندو، آن هم در فصلی که تولید مثل زنبورعسل متداول است. این زمان به طور معمول، اوایل بهار است.
  • اضافه کردن فضا(دو طبقه کردن کندو) درزمان مناسب. اولین طبقه باید قبل از ایجاد خوشه ­ی زنبورها در اطراف فضای پرورشی قرار داده شود. بهتر است که همیشه از نظر فضای کندو چند قاب و حداکثر یک طبقه ازکلنی جلو باشد. در این مورد مشکل این است که به دلیل فضای زیاد ممکن است زنبور نتواند درجه حرارت را متناسب نگه دارد و در نتیجه دچار سرماخوردگی شود.
  • محصور نشدن فضای پرورشی با عسل. در حالت معمولی همیشه بعد از ناحیه پرورش نوزادان قاب­های ذخیره­ ی عسل وجود دارد. اگر کلنی ضعیف باشد در زمان گسترش فضای پرورشی نمی­تواند این مانع را برطرف کند. لذا زنبوردار به منظور کاهش فشار کلنی باید این قاب­ها را جابه جا کندو فضای لازم را در اختیار کلنی قرار دهد.
  • حبس کردن ملکه به مدت چند روز در فاصله­ ی زمانی که احتمال تولید بچه کندو وجود دارد. به این شکل بین زنبورهای مسن و جوان تعادل برقرار می­شود. و تمایل به بچه کندو از بین می­رود.
  • چند قاب خالی را به جای چند قاب محتوی نوزادان در کندوی پرجمعیت قرار دهید و قاب­های محتوی نوزادان را به کندوی ضعیف منتقل کنید.
  • تمام قاب­های داخل کندو را بازدید و کلیه سلول­های ملکه را خراب کنید. این عمل تا حدود یک هفته از تولید بچه کندو جلوگیری می­کند. این کار را هفته­ ای یک بار پس از بازدید کندو انجام دهید.
روش دیگری که برای جلوگیری از تولید بچه کندوها به کار می­رود روشی است به نام دیماری.در این روش ابتدا تمام شان­های موجود در کندو را مورد بررسی قرار دهید و تمام سلول­های ملکه­ ی (شاخون) ساخته شده را خراب کنید. سپس شان­های کندو را خارج و فقط یک شان که حاوی ملکه و زنبورهای روی ان است را در وسط کندو بگذارید، بقیه فضای کندو را با شان­های خالی پر کنید. روی این بدنه یک شبکه که مانع عبور ملکه می­شود، قرار دهید و روی آن یک بدنه یا دو طبقه حاوی شان­های خالی قرار دهید. بقیه شان­های کلنی را که حاوی نوزادان و زنبورهای روی آن است در داخل بدنه قرار دهید و روی قسمت فوقانی کندوی مورد نظر قرار دهید. این کلنی تمام زنبورهای خود را داراست. با این تفاوت که ملکه در طبقه اول با فضای کافی برای تخم­ریزی حبس شده است و نوزادان در طبقه فوقانی قرار دارند و فاصله ­ای بین ملکه و نوزادان قبلی به وجوئ می­آید.
به فاصله­ ی ۱۰ روز بعد از بازدید اول، مجدداً شان­ها را بررسی و در صورتی که سلول ملکه (شاخون) ساخته شده است آن را بین ببرید. تمام نوزادان طبقه بالای کندو پس از ۲۱ روز از شروع این کار متولد می­شوند و فضاهای خالی نیز برای ذخیره ­ی عسل استفاده خواهد شد. در طبقه­ ی اصلی کندو(طبقه­ ی اول) نوزادان جدید رشد خواهند کرد و با اجرای این روش از تولید بچه کندو جلوگیری خواهد شد.
در اینجا باید خاطر نشان کرد که تولید بچه کندو می­تواند عامل ژنتیکی داشته باشد که باید از نژادهایی استفاده کرد که ذاتاً تمایل زیادی به تولید بچه کندو نداشته باشند.
 تقویت کلنی­های ضعیف
کلنی­های ضعیف را به ۳ روش می­توان تقویت کرد: ۱-انتقال شان حاوی تخم   ۲-تعویض ملکه  ۳-ادغام کلنی­ها.
  • انتقال شان حاوی تخم
برای انتقال شان حاوی تخم، پس از برداشتن شان موردنظر که روی آن زنبور نباشد، آن را در وسط کندوی ضعیف قرار می­دهیم. بهترین زمان برای این کار ظهر است.
  • تعویض ملکه
این روش برای جمعیت­ هایی است که دارای ملکه­ ی ضعیف هستند و تخم­ریزی آنها کم است این روش با جدا کردن شاخونی از کلنی دیگر و اتصال آن به کلنی جدید صورت می­گیرد. برای این کار ابتدا ۲۴ ساعت قبل از آن کلنی را یتیم می­کنیم، بعد شاخونی را که از جمعیتی خوب جدا کرده­ایم، در کندوی ضعیف می­گذاریم.
  • ادغام کلنی­ها
روش سوم برای تقویت کلنی­های ضعیف ادغام آنها با هم است. این عمل به دو شکل صورت می­گیرد. ۱- ضعیف در ضعیف  ۲-ضعیف در قوی
الف-ضعیف در ضعیف: هر دو کلنی ضعیف را یتیم می­کنیم و گلوله­ ای پنبه­ ای را به گلاب آغشته می­کنیم و در کندوها می­گذاریم تا بخار حاصل از بوی گلاب دو کلنی را هم بو سازد. پس از ۲۴ ساعت، روزنامه­ای را بر می­داریم و با ایجاد سوراخ­هایی در آن، روی شان­های یکی از کلنی­ها پهن می­کنیم و امتداد آن را به کناره شان ادامه می­دهیم. سپس قاب­های کلنی دیگر را برمی­داریم و کنار روزنامه در کندو می­گذاریم. بعد از ۳ روز روزنامه را برمی­داریم و ملکه را در همان روز ادغام به کلنی توزیع می­کنیم.
ب-ضعیف در قوی: برای انجام این کار به روش بالا عمل می­کنیم با این تفاوت که به جای اینکه هر دو کلنی یتیم شوند، فقط کلنی ضعیف می­شود. بعد از ادغام ملکه­ ای که در کلنی قوی وجود دارد، ملکه­ی هر دو کلنی می­شود.
معرفی ملکه به زنبور
گاهی به دلایل مختلف زنبوردار مجبور به تعویض ملکه می­شود. که یکی از مهمترین آنها پیر شن ملکه است که باعث کم شدن تخم­ریزی و.. خواهد شد. تعویض ملکه را به چند روش می­توان انجام داد.
  • گاهی تعویض ملکه بر اساس احساس نیاز توسط زنبورهای کلنی صورت می­گیرد. در این زمان آنها اقدام به پرورش ملکه می­کنند و ملکه را از بین می­برند. در این صورت نیاز به اقدامی توسط زنبوردار نیست بلکه زنبورها به صورت غریزی این کار را انجام می­دهند.
  • تعویض ملکه توسط زنبوردار صورت گیرد، در این حالت باید کلنی را یتیم کنید؛ یعنی ملکه را از بین ببرید. در این حالت اگر در کندو تخم روز وجود داشته باشد زنبورها اقدام به پرورش ملکه می­کنند. در صورت عدم وجود تخم روز در کلنی باید یک قاب تخم روز به کندو داد تا زنبورها اقدام به پرورش ملکه کنند.
در دو روش بالا زمان کمی طولانی می­شود، یعنی زمانی طول خواهد کشید که ملکه به حد بلوغ برسد و اگر خواسته باشیم که سریعاً به کندو ملکه معرفی کنیم و زمان را برای شروع به کار از دست ندهیم باید از روش­های زیر استفاده کنیم.
  • از کندویی دیگر ملکه بگیریم و به کندوی مورد نظر معرفی کنیم(این زمانی است که در زنبورستان امکان پرورش ملکه را داشته باشیم.) ۲-ملکه را از بازار خریداری و به کندو معرفی کنیم.
معرفی ملکه کار چندان آسانی نیست و موفقیت آن به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله موقع سال، شرایط آب و هوائی، شرایط داخل کندو و روش معرفی ملکه معرفی ملکه به کندو در هنگام جریان شهد طبیعی بسیار موفقیت آمیزتر است؛ زیرا زنبورهای چراکنده و زنبورهای داخل کندو در حال انجام وظایف خود هستند.
عواملی که در معرفی ملکه موثرند
در معرفی ملکه به کندو رعایت چند نکات زیر الزامی است:
  • ۲۴ ساعت قبل از معرفی ملکه جدید باید کندو را یتیم کرد و در صورتی که در کندو شاخون وجود دارد باید آنها را از بین برد.
  • تغذیه کلنی با شربت ۴۰درصد (۴۰%شکر و ۶۰% آب) از لحظه­ ی یتیم شدن
  • نوع قفسی که ملکه را با آن به کندو معرفی می­کنیم.
  • تغییرات جوی
بهترین زمان معرفی ملکه زمانی است که زنبور در حال چرا و جمع ­آوری شهد است . زیرا همین زنبورها می­توانند باعث کشته شدن ملکه و عدم پذیرش ملکه آن شوند.
تغذیه کندو با شربت برای زنبور همان حالت برقرار شهد در طبیعت را دارد و زنبور با آن سرگرم و مشغول می­شود. اگر بخواهیم به جای شربت از عسل جهت تغذیه کندو استفاده کنیم چنانچه کندو دو طبقه باشد قاب­های عسل را به طبقه پایین منتقل می­کنیم چرا که وقتی کندو دو طبقه است زنبور شهد را که از صحرا می­آورد و در طبقه بالا ذخیره می­کند. زمانی که عسل را در طبقه پایین قرار می­دهیم عملاً جریان مصنوعی شهد به طبقه بالا را برقرار ساخته­ایم. اگر کندو یک طبقه باشد عسل را در وسط کندو قرار می­دهیم؛ زیرا در کندوی یک طبقه جریان طبیعی ذخیره شهد عسل در قاب­های کناری است و وقتی که قاب عسل سرباز را وسط کندو می­گذاریم باز هم جریان مصنوعی جمع­ آوری و ذخیره شهد را برقرار می­سازیم. در نتیجه به جریان افتادن حمل­ ونقل شهد و عسل تقریباً زنبوران مزرعه را مشغول خواهد کرد و زمانی که از کار فارغ می­شوند، فرمون ملکه­ ی معرفی شده بر کندو غالب شده است و نهایتاً پذیرفته می­شود.
روش­های معرفی ملکه بسیار متنوع است و برحسب سلیقه زنبورداران تفاوت­هایی دارند:
معرفی ملکه با استفاده از قفس­های قابی
اکثر زنبورداران از همان قفس دریافت ملکه جهت معرفی ملکه استفاده می­کنند. به همین ترتیب که یک طرف قفس ازخمیر شکر پر شده است تا در صورتی که کلنی ملکه را بپذیرد خمیر شکر را خورده و ملکه را آزاد می­کنند. قفس را باید وسط کندو و در بین دو قاب که زنبوران آن زیادترند قرار دهیم و تا ۳ روز نباید به کندو سرکشی کرد؛ زیرا احتمال کشتن ملکه به وسیله ­ی کارگران را زیاد می­کند. ۳ روز پس از معرفی ملکه باید کندو را بازدید کرد و از پذیرش ملکه توسط کلنی مطمئن شد.
معرفی ملکه با استفاده از قفس­های لوله­ ای
این قفس­ها در ابعاد مختلف ساخته می­شوند و آن هر چه بزرگ­تر باشد بهتر است. ابعاد معمولی قفس لوله­ای که با توری فلزی نمره۸ ساخته می­شود، عبارت است از قطر ۲ تا ۵/۲ سانتیمتر طول ۱۰ تا ۲۵ سانتی­متر که در دو طرف آن چوب­پنبه قرار دارد. پس از گذشت سه روز از معرفی ملکه یکی از چوب­ پنبه ­ها را بر میداریم.
معرفی ملکه با استفاده از قاب توری
این قاب قابی داخلی و بدون سیم­کشی است به ابعاد قاب استاندارد معمولی است که در دو طرف آن دو صفحه توری فلزی ریزبافت کشیده شده است. همچنین دارای یک سوراخ است که در دیواره­ی جانبی تعبیه شده و به وسیله­ ی چوب پنبه پوشانده شده است.
معرفی ملکه با استفاده از قفس­های فشاری
این قفس از توری به طور و عرض ۱۲ سانتیمتر ساخته شده و لبه­ های آن به اندازه ۵/۲ سانتیمتر برگشته است. در گوشه­ای از قفس یک لوله­ ی مسی به طول ۴ تا ۵ سانتی­متر و قطر ۱ سانتی­متر جوش داده شده است.برای معرفی ملکه با استفاده از این قفس ابتدا یک قاب را که حاوی شفیره­های در حال متولد شدن است و دارای عسل و حجره­های خالی است انتخاب وسپس لوله ­ی مسی قفس را روی شان فشار می­دهیم تا لبه­های آن به محور شان برسد وسطح لوله مسی در سطح شان قرار گیرد . ملکه ظرف ۲ تا ۳ روز آزاد می­شود.
عملکرد قفس­های مختلف در معرفی و پذیرش ملکه:
۱-قفس­های معمولی ۶۰ تا ۷۰ درصد. ۲-قفس­های لوله­ای ۷۰ تا ۸۰ درصد. ۳-قفس­های قاب توری بیش از ۸۰ درصد. ۴-قفس­های فشاری حداقل ۹۵درصد.
برای معرفی ملکه که فوق­العاده اهمیت دارد و باید ۱۰۰ درصد حفظ شود ابتدا یک قاب حاوی شفیره در حال تولد را انتخاب و زنبورهایش را می­تکانیم. ملکه­ ی مورد نظر را روی قاب می­گذاریم و قاب را داخل یک بدنه قرار می­دهیم. در طرفین این قاب پوکه می­گذاریم سپس یک توری(توری پنجره) روی بدنه ­ی حاوی زنبور کوبیده و بدنه حاوی ملکه را روی ان قرار می­دهیم . بعد از چند روز ملکه شروع به تخم­گذاری در  بدنه­ی بالایی می­کند. مجدداً به بدنه­ی بالایی قاب حاوی شفیره در حال تولد می­دهیم و این کار را مرتبا ادامه می­دهیم تا تبدیل به یک کندوی کامل شود.
معرفی ملکه به کندو با به هم زدن سازمان داخل کندو
این روش، روشی موفقیت آمیز است اما پر زحمت. برای این کار تمام زنبورهای کلنی را روی زمین و در جلوی کندو تکان می­دهیم و هنگامی که زنبورها از طریق سوراخ پرواز وارد کندو می­شوند ملکه را بین آنها رها می­کنیم بدین طریق ملکه همراه بابقیه زنبورها وارد کندو می­شوند.
نحوه پیدا کردن ملکه
پیدا کردن ملکه در مواقعی که جمعیت کندو کم است بسیار ساده است مثل اوال بهار. در صورت یاز به چنین کاری این عمل را در زمانی که شهد در طبیعت وجود دارد و احتمال غارتگری خیلی کم است باید انجام گیرد.
در فصل بهار که پرورش نوزادان افزایش می­یابد ملکه در نزدیکی محل پرورش نوزادان وجود دارد. در فصل جریان شهد پیدا کردن ملکه بسیار مشکل است. در مواقعی که بخواهند ملکه را پیدا کنند حرکت ملایم و استفاده از دود بسیار عاقلانه است. باید توجه داشت که ملکه به ندرت در روی قاب­های فاقد نوزاد یا کم نوزاد حرکت می­کنند. دو یا چند تا از این نوع قاب­ها را خارج نموده و به آهستگی به طرف مرکز کندو نزدیک شوید.
روش دیگر پیدا کردن ملکه این است که کندویی با تعداد قاب­های عاری از زنبور را در روی شبکه­ ی ملکه قرار دهید. حال تمام زنبورها ر ا داخل کندوی خالی تکانده و به وسیله­ ی دود زنبورهای کارگر را به پایین هدایت کنید، در این حالت ملکه را در روی شبکه­ ی ملکه باقی می­ماند.
در صورتی که فقط بخواهید وجود یا عدم وجود ملکه را مشخص کنید کافی است که درب کندو و روی قاب­ها نگاه کنید، در صورتی که لاروهای سنین مختلف و تخم وجود دارد ملکه در کندو است و بازرسی طولانی برای پیدا کردن خود ملکه لازم نیست.(ملکه ­ای را که علامت­گذاری شده است آسان­تر می­توان در کندو پیدا کرد.)
ازدیاد کلنی
متخصصین معتقدند برای گسترش کار زنبورداری و زیاد کردن کندوها بهتر است به روش مصنوعی این عمل صورت گیرد. روش کار این است که در فروردین ماه(مناسب­ترین فصل) با بازدیدهای منظم از داخل کندو موارد زیر را مورد بررسی قرار دهیم:
آگاهی دقیق از رشد جمعیت، میزان تخم­گذاری و آمادگی کلنی برای ساخت سلول­های ملکه، زمان مناسب و روش­هایی که می­توان از آنها بچه مصنوعی گرفت. اغلب بچه مصنوعی را در فصل بهار می­گیرند ولی بعضی زنبورداران در پاییز نیز بچه ­گیری مصنوعی را توصیه می­کنند که البته کار مشکلی است و نیاز به تجربه کافی دارد. برای گرفتن بچه مصنوعی ابتدا یک یا چند کلنی قوی که دارای سلول­های ملکه­ ی سربسته (شفیره شده) هستند، انتخاب و مقداری و یا نصف جمعیت آن را به همراه شفیره ، تخم و لارو موجود در شان­ها به کندوی جدید منتقل می­کنید. چنانچه نیاز به موم آجدار و پوکه خالی هم باشد، آنها را در کندو قرار می­دهند. ملکه­ ی کندوی جدید می­تواند به صورت سلول ملکه­ی سربسته یا ملکه­ی باکره و یا ملکه­ ی جفت خورده باشد. در ضمن بعد از تقسیم، کندوها را به فاصله چند صد متری از هم قرار دهید تا زنبوران کارگر به هر دو کندو رفت و آمد نکننید.
اصول گرفتن بچه مصنوعی
اصولی که برای گرفتن بچه مصنوعی باید رعایت شود عبارتند از:
  • از زمان بچه گرفتن تا زمان جریان شهد و وفور گیاهان باید یک فاصله­ی زمانی حدود ۴۰ تا ۴۵ روز وجود داشته باشد تا بچه­کندو و کندوی مادر هر دو بتوانند از نظر جمعیت زنبورپروازی (چراگر) خود را آماده سازند.
  • زنبورهای بچه کندوی مصنوعی و مادران، تغذیه­ی کمکی شوند تا تحریک به تخم­ریزی شوند و جمعیت خود را تکمیل کنند.
  • کندوی با جمعیت متوسط و کمتر از ۱۰ قاب کندوی ضعیف به شمار می­رود و گرفتن بچه کندو از آن غلط است، زیرا مادر و بچه به شدت ضعیف خواهند شد.
  • بچه کندو باید با بهترین شیوه و مناسب­ترین روش گرفته شود.
  • تجربه نشان داده است که بهترین روش دادن یک ملکه­ی جفت خورده و آماده تخم­ریزی به بچه کندو است، زیرا فرصت کافی برای بازسازی جمعیت کندو را پیدا می­کند.
روش­های بچه­گیری مصنوعی
  • بچه­گیری از کندوی مادر: با آماده کردن کندویی جدید و استقرار آن در مجاورت یک کندوی قوی، به عنوان مادر، تمام محتویات آن را دو قسمت نموده و جای خالی آن را با شان خالی پر می­کنند. ابتدا ملکه را پیدا و به بچه کندو منتقل می­کنند و برای کندوی مادر سلول ملکه با تخم روز برای ساختن ملکه زنبورعسل می­گذارند. (اگر ملکه منتقل شونده بارور باشد بهتر است) آن گاه بچه کندو را به جای دیگری منتقل می­کنند تا زنبورهای آن فعالیت جدید خود را آغاز کنند. این روش را روش دوقول هم می­گویند. ضمناً این روش ساده ­ترین روش بچه­گیری مصنوعی است.
  • بچه­ گیری از ۲ کندوی مادر: ممکن است یک کلنی به اندازه کافی قوی نباشد و یا اینکه زنبوردار بخواهد بچه­ی قوی­تری داشته باشد. در این صورت از ۲ کندوی قوی استفاده می­شود. از یک کندو فقط چند قاب پر از تخم، لارو وشفیره برمی­دارند و از کندوی دیگر زنبورهای بالغ به مقدار لازم و کافی انتخاب و در داخل بچه کندو قرار می­دهند و از مجموع آنها یک بچه زنبور گرفته می­شود. باید توجه داشت که نمی­توان زنبور بالغ را از دو کندو به بچه کندو منتقل کرد؛ زیرا این زنبورها با هم غریبه هستند و همدیگر را می­کشند. روش صحیح این است که قاب­های پر از شفیره­ی و لارو ابتدا در همان کندویی که از آن برداشته ­اند تکان داده شود و زنبورهای سطح ان را پاک و سپس در داخل بچه کندو مستقر می­کنند.
  • بچه­ گیری از تقسیم کندوی قوی: گاهی زنبوردار با یک تیر دو نشان می­زند و زمانی که می­خواهد ملکه را تعویض کند کندو را ۲ قسمت می­کند و هر کدام را به طور کامل در کندوی جدید می­گذارد و به هر کدام یک ملکه آماده تخم­ریزی معرفی می­کند. این کار را در کندوهایی که می­خواهند به طور طبیعی ملکه­ی آنها را تعویض کنند، می­توان اجرا کرد. در این حالت سلول­های ملکه­ی آماده شده برای تعئیض ملکه را بین مادر و بچه کندو تقسیم می­کنند. باید توجه داشت که کندوی مادر قوی و پرجمعیت باشد تا بتوان آن را به دو کندوی متوسط تقسیم کرد.
  • بچه کارتُنی یا زنبور پاکتی: در زنبورستان پیشرفته­ ی دنیا گرفتن بچه به صورت زنبور بالغ و بسته­ بندی ان در محفظه­ های ارزان قیمت و یک بار مصرف که بدون کندو و کادر هستند انجام می­گیرد؛ یعنی فقط مقداری از کارگران را برداشته و به همراه ملکه یا بدون ملکه بسته­ بندی می­کنند و همراه غذا برای فروش و عرضه به بازار به نقاط مختلف می­فرستند. مقدار این نوع بچه کندو را برحسب وزن مثلاً زنبورپاکتی نیم کیلویی و یا ۱ کیلویی مشخص می­کنند.
  • بچه­گیری به روش ایجاد کندوی دو ملکه­ ای: این روش یکی از راه­های تکثیر است که در آن یک روش مدیریتی بسیار خوب برای تقویت کلنی نیز به کار گرفته میشود و آن ایجاد کندوی دو ملکه­ای برای تولید عسل است. در این روش معمولاً در کندوهای بسیار قوی همراه با طبقه عملی است. ابتدا ملکه را پیدا و در بدنه و همراه با نصف شان­های حاوی نوزادان و زنبورهای بالغ محبوس می­سازند و مابین بدنه و طبقه را به وسیله­ی درپوشی بدون سوراخ کاملاً می­بندند. در طبقه بالا نیز نیمه دیگر جمعیت با نوزادان و نزوبران بالغ وجود خواهند داشت. اکنون فقط یک ملکه­ی بارور و آماده تخم­ریزی لازم است که به طبقه­ی بالا معرفی شود. پس از آزاد شدن ملکه جدید و شروع تخم­گذاری می­تواند آنها را به بدنه­ی کندوی جدید منتق کرد و در جای اصلی قرار داد. لازم به یادآوری است که ابتدای کار، طبقه­ی بالایی کندو نیز باید دارای سوراخ پرواز مستقل باشد. در صورتی که زنبوردار بخواهدکندوی دو ملکه­ای داشته باشد به وسیله­ی یک شبکه مانع ملکه و با احتیاط طبقه و بدنه را به هم مربوط می­سازد و سوراخ پرواز طبقه بالایی را مسدود می­­کند. در نتیجه کارگران در بدنه و طبقه­ از لابه­لای شبکه مانه عبور و مرور ملکه می­شوند. اما هر ملکه قلمرو خاصی داشته و به طور جداگانه تخم­ریزی می­کنند. با توجه به اینکه هر دو ملکه تخم­ریزی می­کنند، جمعیت کارگران آن بسیار زیاد شده و به طبقات چهارم و پنجم هم خواهند رسید. چنین کلنی قدرتمندی تولید بسیار خوبی خواهد داشت.
تذکر مهم: در کلیه روش­های بچه­گیری، تقویت بچه کندوها به وسیله­ی کادر پر از شفیره الزامی است.
تغذیه بچه کندو
تکثیر کندو به روش مصنوعی(بچه کندو) به هر روشی که صورت گرفته باشد، معمولاً از نظر دخایر غذایی مثل گرده­ی گل و عسل فقیر هستند، زیرا به دلیل به هم ریختن تعادل جمعیت و تقسیم کارو کمبود کارگران بالغ امکان جمع­آوری شهد و گرده را برای چنین کندوهایی دشوار می­سازد. البته باید توجه داشت که کلنی مادر هم در بعضی از روش­های بچه­گیری مانند بچه­ی جدید ضعیف شده و نیاز به تقویت خواهد داشت. از آنجایی که زنبورعسل فقط به دو ماده می­تواند تمام احتیاجات زنبورها را برآورده سازند. معمولاً سعی می­شود با روش­های مصنوعی تغذیه، بچه کندو را تقویت کرد. روش­های کار به شرح زیر است.
  • خوراندن مواد قندی یا انرژی­زا برای انجام فعالیت­های کندو: در این روش می­توان از شربت آب و شکر به نسبت­های حجمی ۱ پیمانه آب و ۲ پیمانه شکر؛ یعنی شربت غلیظ  ومناسب برای مواقع سرد و بارانی استفاده کرد. در هوای ملایم و آفتابی  نیز شربت­های ۱ پیمانه آب و ۱ پیمانه شکر و در صورت گرمای بیشتر هوا از محلول­های ۲ پیمانه آب و ۲ پیمانه شکر و تولید شربتی رقیق برای تغذیه بچه کندو بهره­مند شد. چنانچه  بچه­زنبور قادر به برداشت شربت نباشد به آن شان عسل آماده می­دهند. مسلماً مصرف عسل برای زنبور خیلی بهتر از آب و شکر است.
  • مصرف مواد پروتئینی به منظور پرورش تغذیه نوزادان: کلنی زنبورعسل همان گونه که قبلاً بیان شد به
  • روتئین نیاز دارد که از گرده­ی گل­ها تامین می­شود. برای جبران آن باید به یکی از روش­های زیر عمل کرد:
الف-چنانچه شان گرده­دار که ذخایر گرده قابل ملاحظه­ ای در حجره ­های آن باشد فراهم شود(از کندوهای قوی­تر) به کلنی داده می­شود.
ب-گرده­ ی گل که از کلنی­های دیگر به وسیله­ ی تله­ ی گرده­ گیر برداشت شده به صورت کیک همراه با عسل و یا به وصورت پودر خشک می­تواند به مصرف برسد. تغذیه با تخم­مرغ، مخمر نانوایی، پودر شیرخشک و یا مخلوطی از آنها همراه گرده . یا بدون آن نیز مرسوم است.
شربت خوری
علت تغذیه زنبورعسل با شربت شکر
قبل از اینکه به موضوع اصلی بپردازیم ضروری است تا به این سوال پاسخ دهیم که علت تغذیه زنبورعسل با شربت شکر و به طور مصنوعی چیست؟
در اینکه عده­ای سودجو از این روش برای تولید عسل تقلبی استفاده می­کنند شکی نیست، اما دلیل آن کاملاً علمی است و آن این که به دلیل کمبود گل و شهد در طبیعت زنبوران عسل مانند همه­ ی جانداران در مواقع ضروری نیاز به تغذیه­ی مصوعی دارند، زنبورعسل نیز از این قاعده مستثنی نیست. زنبورعسل به طور غریزی در صورتی که به گل و شهد دسترسی داشته باشد هرگز از شربت شر تغذیه نمی­کند.
به طور کلی تغذیه مصنوعی زنبورعسل به دو علت انجام می­شود.
الف)تحریک ملکه برای تخم­ریزی و جبران نیازهای غذایی کندو و…
ب)تحریک مجدد ملکه به تخم­گذاری ملکه در صورت محدود شدن یا قطع شدن آن.
انواع شربت­خوری
ظروف شربت­خوری برای تغذیه­ ی مصنوعی زنبورعسل در اشکال و اندازه ­های مختلف تهیه شده است که انتخاب و استفاده از آنها بستگی به شرایط و تشخیص زنبوردار خواهد داشت.
شربت­خوری شیشه ­ای با درب پیچ­دار: این شیشه­ ها معمولاً در اندازه­ های ۵/۲ الی ۵ لیتری است که روی درب آن سوراخ­هایی به قطر ۵/۱ میلی­متر و به تعداد ۶ تا ۱۰ عدد وجود دارد. این شربت­خوری به شکل معکوس روی قاب­های کندو یا در روی قسمت سوراخ پروار قرار می­گیرد.ویژگی این شربت­خوری این است که اولاٌ قابل شستشو است، ثانیا، مقدار شربت داخل آن قابل رویت است.
تذکر: پس از پر کردن شیشه از شربت و بستن درب آن، شیشه را معکوس کند تا شربت اضافی آن خارج شود. پس از قرار ادن شیشه یک طبقه خالی روی کندو قرار داده و درب کندو را ببندید.
شربت­خوری قابی: شربت­خوری قابی از جنس چوب، فلز و پلاستیک می­توان ساخت، ابعاد آن در ابعاد قاب کندو است که با برداشتن یکی از قابها شربت­خوری را جایگزین آن می­کنند . اگر ازجنس چوب باشد، آن را با پارافین یا موم ذوب شده آب-بندی می­کنیم سپس در آن شربت می­ریزیم. در این نوع شربت­خوری­ها برای جلوگیری از غرق شدن زنبور تورهای سیمی به شکل ۷ به عنوان پلکان و یک تخته در سطح شربت شناور قرار می­دهند. اگر کندو چند طبقه است باید آن را در بالاترین طبقه قرار داده شود تا هنگام شربت دادن مجبور به برداشتن آن نشوند. اشکال این شربت­خوری حجک کم آن است و باید تعداد بیشتری از آن در کندو استفاده کرد.
شربت­خوری بردمن: این شربت­خوری از ظرف شیشه­ ای به حجم ۱ تا ۲ لیتر و یک پایه پلاستیکی یا چوبی درست شده است. قسمت جلویی پایه سوراخ­دار است و در قسمتی از سوراخ پرواز و در صورتی که سوراخ پرواز محدود باشد در کنار کندو و مجاور سوراخ پرواز به داخل کندو مستقر می­کنیم. کاربرد این شربت­خوری معمولاً برای تغذیه به مقدار کمی اما طولانی مدت است.
شربت­خوری بشقابی: این نوع شربت­خوری به دلیل ساده بودن آن در بیشتر نقاط ایران مورد استفاده قرار می­گیرد. جنس آن از پلاستیک چوب، ملامی و یا فلزی می­تواند باشد. آن را در بالای قاب­ها قرار می­دهند و داخل آن شربت می­ریزند. برای جلوگیری از غرق شدن زنبور در داخل شربت مقداری شاخه­ی خشک درخت یا برگ خشک کاج و لیف خرما قرار می­دهند.
شربت­خوری قوطی حلبی چهار لیتری:قوطی­ های حلبی چهار لیتری که دارای درب چرخشی کوچک هستند به عنان شربت­خوری مورد استفاده قرار می­گیرند. به این منظور روی درب چرخشی قوطی ۴ تا ۶ سواخ کوچک ایجاد می­کنند، به طوری که زنبور بتواند خرطوم خود را وارد آن کند. سپس روی درب چوبی روی کندو سوراخی به قطر درب چرخشی ایجاد و پس از پر کردن قوطی از شربت آن را وارونه روی سوراخ قرار می­دهند. این نوع شربت­خوری استحکام زیادی دارد و از آلوده شدن شربت جلوگیری می­کند. این شربت­خوری­ها برای تغذیه­ی کم ولی طولانی مدت استفاده می­شود.
عضویت در خبرنامه دریافت هفتگی اخبار
دنبال کنید