طرز گرفتن و نگهداری بچه­ های طبیعی زنبور عسل
 طرز گرفتن و نگهداری بچه­ های طبیعی زنبور عسل
برای گرفتن بچه، یک کندوی سالم و خالی و بدون قاب و شان را زیر شاخه­ای که بچه آویزان شده می­گیرند. کندو را طوری زیرش نگه می­دارند که همه ­ی زنبورها داخل آن قرار گیرند، آن­گاه با دست یک ضربه­ ی محکم به شاخه وارد می­کنند تا همه­ ی زنبورها فقط با همان یک ضربه داخل آن بریزند. لازم نیست که به دنبال ملکه داخل کندو را جستجو کرد. البته بهتر است به سرعت سرکندو را گذاشته، حدود یک ساعت زیر همان درخت باقی بماند تا زنبورهایی که در اثر ضربه­ ی وارد شده به شاخه در هوا متفرق شده­ اند به داخل کندو بروند. پس از یک ساعت اگرملکه داخل کندو باشد همه­ ی زنبورها در داخل کندو جمع خواهند شد و هرگاه در خارج کندو باشد، زنبورها در این مدت کندو را ترک کرده و در اطراف ملکه(مثلاً باز هم روی همان شاخه­ ی قبلی یا شاخه­ای دیگر در نزدیکی آن) جمع می­شوند که دوباره مثل بار اول با گرفتن کندوی خالی زیر بچه و وارد کردن ضربه­ ای محکم به شاخه­ ی درخت، آنها را به داخل کندو می­ریزند و یک ساعت دیگر کندو را زیر همان درخت می­گذارند، آن­گاه کندو را به محلی که قرار است همیشه در آن­جا باشد برده و با سرعت یکی دو شان خالی بافته شده و چند عدد دیواره داخلش آویزان می­کنند تا زنبورها مشغول بافتن آن گردند.
بچه­ های طبیعی همیشه استعداد زیادی برای موم­بافی دارند. زنبوردار می­تواند از این استعداد استفاده کرده، پس از گرفتن شان، تعدادی دیواره داخل کندو آویزان کند تا زنبورها آن­ها را ببافند.
مدتی را که بچه ­ها استعداد موم­بافی از خود نشان می­دهند یک هفته­ ی اول پس از گزفتن شان می­باشد.
بعضی از مواقع پس از ریختن بچه در داخل کندو و با وجودی که ملکه در داخل کندو به چشم دیده می­شود، باز هم زنبورها همراه ملکه، کندو را ترک و به اصطلاح فرار می­کنند.
هرگاه چندین بار چنین اتفاقی افتاد با گذاشتن یک شان پر از لارو سرباز داخل کندو می­توان آنها را وادار به فعالیت کرد تا از فرار منصرف شوند و به این طریق آنها را ترمز داد.
موضوع خیلی مهم دیگر آن­که پس از گرفتن بچه­ های طبیعی در سه روز اول به هیچ ­وجه و تحت هیچ  عنوانی نباید به آن عسل یا هر نوع شیرینی (مثلاً شربت یا خمیر شیرین) داد. زیرا زنبورها هنگام بچه­ دادن و قبل از خروج از کندو تمام عسل­ دانشان را با عسل پر میکنند. این عسل برای تغذیه ۳ روز انها کاملاً کافی است. در چنین وضعی زنبورها از عسل نفرت دارند. اگر در کندوی تازه­شان عسل گذاشته شود . اغلب آن مکان را ترک می­کنند. این خطا متاسفانه تا امروز در ایران رایج است.
در آخر روز سوم باید کمی عسل را با آب ولرم به نسبت یک کیلو عسل و یک لیتر آب مخلوط و در اختیارش در داخل کندو گذاشت.
چگونه می­توان بچه­ های ضعیف را تقویت کرد
بچه اگر ضعیف بود می­توان پس از یک هفته یک قاب با لارو سرپوشیده ولی بدون زنبور، از کندوی قوی دیگر برداشته و در محل اجتماع زنبورهای بچه آویزان و آن را به این وسیله تقویت کرد و در صورت لزوم چند روز بعد هم همین عمل را تکرار کرد.
راه دیگر تقویت بچه­ های ضعیف این است که دو یا چند بچه ضعیف را باهم متحد کرد ولی این کار یک قانون خیلی مهم دارد که باید حتماً رعایت گردد و آن این­که تنها پیش­­بچه­ ها را با هم و پس­بچه را نیز با یکدیگر می­توان متحد کرد. سعی در متحد کردن یک پس بچه به نتیجه ­ای نمی­رسد.چون منجر به جنگ و کشت و کشتار بین آن دو جمعیت می­گردد.
پیش از مخلوط کردن دو جمعیت با هم یکی از ملکه ­ها را باید حتماً برداشت تا در جمعیت تاره­ایی که تشکیل خواهد شد مثل همه­ ی جمعیت­ها یک ملکه وجود داشته باشد.
تولید بچه­ ی مصنوعی
در کشورهای پیشرفته در فن زنبورداری و پرورش زنبورعسل امروزه به ندرت اتفاق می­افتد که جمعیتی بچه را به طور طبیعی بدهد. چه همه زنبوردارها با گرفتن بچه ­مصنوعی امکان دادن بچه ­ی طبیعی را از جمعیت­هایشان می­گیرند. تولید بچه­ های طبیعی این نقطه ضعف را دارد:
  • بچه­ زنبور اغلب به نقاط دور دست پرواز کرده و از دست زنبوردار فرار می­کند.
  • در صورتی که زنبورستان بچه ­ی طبیعی بدهد خیلی از مواقع در روی درخت­های مرتفع تشکیل می­گردد که گرفتن آنها خالی از خطر جانی نیست.
  • زنبوردار نمی­تواند تشخیص دهد که بچه از کدام کندو بیرون آمده است تا به بچه ملکه به جمعیت بچه ­دهنده بتواند کمک کند. مگر آن­که پشت ملکه ­هایش رنگ شده باشد بلکه شماره هم داشته باشند و شماره آن در شناسنامه ­اش نوشته شده باشد.
تازه این کار فقط برای پیش­بچه ممکن است. برای پس بچه که ملکه ­اش تازه متولد شده و نه رنگ و نه شماره دارد غیرعملی است.
و اما بچه مصنوعی را چگونه تولید می­کنند؟ راه ­های مختلفی وجود دارد که در این­جا چند راه آن شرح داده می­شوند:
الف-ملکه و ۴ شان ا یک جمعیت قوی را با زنبورهایی که رویشان نشسته ­اند به کندوی خالی تازه­ای انتقال می­دهند. روی قاب­ها نباید پستانکی وجود داشته باشد. اگر داشت فوری آن را خراب وبه ویژه لارو پستانک­ها را بیرون آورده، دور ریخت. زنبورهای سه قاب دیگر از همان جمعیت قوی را نیز داخل کندوی تازه تشکیل شده تکان داد و قاب­های بدون زنبور را به کندوی خودشان برگرداند.
این بچه را که به طور مصنوعی تولید گردیده باید حتماً با شربتی که از یک لیتر آب ولرم و یک کیلو شکر و یا بهتر این که به جای شکر یک کیلو عسل درست می­شود اقلاً یک هفته تغذیه کرد.
داخل کندوی قدیمی ۳ یا ۴ پستانک (هرچه پستانک­ها بزرگتر باشند بهتر) باقی می­گذارند و بقیه را خراب می­کنند و حتماً لاروهای شان را دور می­اندازند . بقیه کار خود زنبورها به خوبی انجام می­دهند. تنها باید مواظب گرما و ذخیره عسل کندوها بود و در صورت لزوم به آنها کمک کرد.
این راه تنها برای جمعیت­هایی پیشنهاد می­گردد که خود، تصمیم به بچه دادن گرفته و روی شان­هایشان نیز تعدادی سلول­های ملکه با پستانک سرباز و یا سربسته وجود دارند.
ب-برخلاف روش اول ملکه را در کندوی قدیمی باقی گذاشته و ۴ شان با زنبورهایی که رویشان نشسته­ اند و همه­ ی سلول­های ملکه به کندوی تازه منتقل می­گردند، زنبورهای ۳ شان از همان جمعیت را داخل کندوی تازه تکان داده و شا­ن­ها را به کندوی قدیمی برمی­گردانند. داخل کندوی تازه ۳ یا ۴ عدد از بزرگ­ترین پستانک­ها را گذاشته، بقیه را خراب می­کنند. ادامه­ ی کار مثل روش قبلی است.
د-بدون توجه به ملکه، ۴ شان با زنبورهایی که رویشان نشسته­ اند را به کندویی خالی منتقل و زنبورهای ۳ شان را نیز داخل آن تکان داده و شان­ها را به کندوی قدیمی برمی­گردانند.
مهم این است که در هریک از کندوها اقلاً یک شان با لاروهای جوان و سرباز یعنی لاروهایی که سن آنها کمتر از ۳ روز است حتماً وجود داشته باشد. اگر کندو به اندازه کافی لاروهای یک تا سه روزه نداشت می­توان ازکندوهای خوب و پرمحصوص دیگر شان­ها با لاروهای یک تا سه روزه را برداشته به این کندوها منتقل کرد.
در کنترلی که سه روز بعد انجام می­گیرد معلوم می­شود که ملکه در کدام یک از ۲ کندوها می­باشد. چون در کندویی که ملکه نیست زنبورها روی شان­ها چند عدد پستانک یا سلول ملکه درست می­کنند و حال آنکه در کندویی که ملکه است کارها روال عادی داشته و از سلول ملکه خبری نخواهد بود. باز هم ادامه­ ی کار مثل تغذیه و حذف سلول­های ملکه­ی زیادی و غیره …مثل روش اول می­باشد.
یک مطلب مهم
سال­ها تجربه نشان داده است که تقریباً همیشه بچه­های مصنوعی بعد از یکی دو روز ضعیف می­شوند. دلیلش هم این است که زنبورهایی که قادر به پروازند به محل و کندوی قدیمی خود برمی­گردند. در نتیجه تعداد زنبورهای بچه مصنوعی کم می­شود. باید برای این­که چنین وضعی پیش نیاید سوراخ پرواز کندویی را که باید بچه در آن تشکیل گردد با توری بست تا زنبورها نتوانند از کندوها بیرون بیایند و پس از تشکیل بچه، سرکندو را گذاشته و بعد از آن­که به تعداد کافی بچه ازکندوهای مختلف گرفته شد آن­ها را حداکثر ۲ ساعت پس از تشکیل بچه به نقطه­ای دور به فاصله­ی تقریباً ۱۰ کیلومتری انتقال داد. تنها در چنین وضعی است که زنبورهای قادر به پرواز به ناچار در کندو باقی می­مانند و بچه­ ها ضعیف نمی­شوند.
اگر بچه مصنوعی در بهار تولید شود اقلاً باید ۲ ماه در محل تازه باقی بماند تا نسل عوض شود. یعنی همه­ ی زنبورهایی که قبل از انتقال قادر به پرواز بودند از بین بروند. پس از این مدت بچه­ها را می­توان به زنبورستان اصلی برگرداند. هرگاه بچه مصنوعی در نیمه­ی دوم تابستان و یا بعد از آن تولید شده باشد (که کمتر اتفاق می­افتد) در این حال بهتر است آن­ها را تا اردیبهشت سال بعد در محل تازه نگهداری کرد. چون زنبورهایشان مدت زیادتری عمر می­کنند. ولی اگر قرار باشد که جمعیت­های زنبورستان اصلی را فوری به نقطه­ ی دیگری کوچ دهند در این حال می­توان بچه­ ها را نیز در کنار جمعیت­های زنبورستان اصلی و همراه با آن­ها انتقال داد.
طرز تشخیص ملکه­ ی جوان و فعال ار ملکه­ ی پیر یا ناقص
یک ملکه ­ی جوان باید در همه ­ی سلول­های مرکزی شان­ها بدون فاصله و در هر سلول تنها یک تخم بگذارد. اگر ملکه­ ای مثلاً در ۱۵ سلول تخم­گذاری کرد و بیست سلول بعدی را خالی گذارد  وبعداً دوباره داخل ۲۷ سلول تخم گذاشته و ۱۸ سلول دیگر را خالی رها کند، ناقص یا پیر بوده و عذرش را هرچه زودتر باید خواست و برای جمعیت، ملکه­ ای پرقدرت که جفت­گیری کرده باشد آورد.
هنگامی که لاروها سرپوشیده شدند آن وقت بهتر می­توان تشخیص داد که یا ملکه در همه­ ی سلول­های شان یکنواخت تخم­گذاری کرده است یا نه؟ چون زنبورهای کارگر سر سلول­هایی را که داخل لارو وجود دارندبا موم می­پوشاند وسلول­های خالی و بدون لارو را همیشه سرباز می­گذارند به این طریق طرز تشخیص آنها را از یکدیگر با چشم آسان­تر می­گردد.
عضویت در خبرنامه دریافت هفتگی اخبار
دنبال کنید